Η χρόνια απόγνωση ως σοβαρός παράγοντας κινδύνου

Αν η θνησιμότητα από βίαια αποτρέψιμα αίτια (ατυχήματα, αυτοκτονίες και ανθρωποκτονίες) είναι, θα λέγαμε, το κεντρικό «ταμείο» ευρύτερα του κοινωνικού μας συστήματος, η εμφάνιση θνησιμότητας άνω της αναμενόμενης στις ηλικίες 45-65 είναι το κεντρικό «ταμείο» του συστήματος υγείας μιας χώρας. Σημαντικό μερίδιο στη θνησιμότητα αυτών των ηλικιών έχουν οι καρδιακές ανακοπές.

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένη μεγάλου μεγέθους μελέτη, ένας σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας, ανεξάρτητος από άλλες διαγνώσεις και μη καταγεγραμμένος ως τώρα, αποδείχτηκε το χρόνιο συναίσθημα απόγνωσης (chronic fed-up feeling). Μεγάλο των περιστατικών αιφνίδιας καρδιακής ανακοπής θα μπορούσαν να προληφθούν με την μακροχρόνια τροποποίηση των προδιαθεσικών παραγόντων και, σε κάθε περίπτωση, το πιο δύσκολο σημείο δεν είναι η έλλειψη πληροφορίας, αλλά η δυσκολία στην αλλαγή. Ελάχιστα πάντως έχουν λεχθεί μέχρι σήμερα για την ψυχολογική φροντίδα της απόγνωσης.

Η χρόνια απόγνωση, ως αίσθημα αδυναμίας, απελπισίας ή ματαίωσης, είναι ένας σιωπηλός καρδιοκτόνος παράγοντας. Εδώ και πάλι οι κλασσικές συστάσεις διατηρούν την αξία τους: τακτικές κοινωνικές επαφές με καλούς φίλους ή συγγενείς, τακτική επαφή με έναν ψυχολόγο ή σύμβουλο ψυχικής υγείας ως επένδυση στην υγεία, δραστηριότητες που δίνουν νόημα και σκοπό, όπως ο εθελοντισμός, η τέχνη, η δημιουργία, ένας περίπατος στη φύση.

Δεδομένων των εμποδίων συνάντησης των ψυχικά πασχόντων και των επαγγελματιών, με σημαντικότερο όλων –τι άλλο– το οικονομικό. Παρόλα αυτά, ελάχιστα γνωρίζει ο κόσμος για τη δύναμη των ομάδων αλληλοϋποστήριξης.

Αν και το πλήθος των υποψηφίων με συναισθήματα απόγνωσης είναι μεγάλο, η συνάντηση μεταξύ τους σκοντάφτει στη λεγόμενη μοναδικότητα του πόνου, δηλαδή σε σκέψεις «κανείς δεν μπορεί να με καταλάβει όπως ακριβώς το βιώνω εγώ», «η δική μου εμπειρία είναι πιο βαριά, πιο αληθινή, πιο δύσκολη» κλπ. Αν όλοι νιώθουν μοναδικοί στον πόνο τους, τότε κανείς δεν συναντιέται με σκοπό την ανακούφισή του. Αν το κάνουν, λαμβάνουν σημαντική συναισθηματική ανακούφιση από το μοίρασμα των ιστοριών ζωής τους, όσο και από την ανταλλαγή γνώσεων.

Προκειμένου να δημιουργηθούν και να συνδεθούν τέτοιες ομάδες, απαιτείται η ειλικρινής αρχική πρωτοβουλία, ένα ασφαλές πλαίσιο χώρου, χρόνου και όρων συμμετοχής, ανοιχτό μοίρασμα των εμπειριών, απαγόρευση των συγκρίσεων με σεβασμό στη διαφορετικότητα του κάθε πόνου και πάνω από όλα, υπομονή και εμπιστοσύνη στη διαδικασία. Το ξεπέρασμα της καχυποψίας τελικά δεν δημιουργεί μόνο μικρές κοινότητες αλληλοθεραπείας, αλλά μέχρι και μικρογραφίες μιας κοινωνίας όπως θα την θέλαμε – μέχρι έλευσης της ολόκληρης.

ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ