Ο dr. Smartphone προ των πυλών; 

Το μέγεθος, παράλληλα με την ποικιλότητα αυτού του πληθυσμού χρηστών προσφέρει μια τεράστια ευκαιρία καταγραφής του τρόπου χρήσης της συσκευής τους. Πόση ιατρική αξία όμως έχει αυτό;

Είναι προφανές ότι όταν η νοητική ικανότητά μας μειώνεται, επηρεάζεται κάθε δραστηριότητα που πραγματοποιούμε – και ιδίως αυτές που απαιτούν σειρά ενεργειών, τόσο από την άποψη της επιτυχίας του στόχου μας όσο και της ταχύτητας με την οποία πραγματοποιούμε την προσπάθειά μας.

Υπάρχουν ήδη εταιρείες που έχουν αναπτύξει εφαρμογές ενεργητικής αξιολόγησης της νοητικής λειτουργίας μας μέσω των κινητών, στο πλαίσιο ουσιαστικά μιας μορφής «τηλεϊατρικής διάγνωσης» μέσα από ερωτηματολόγια ή και δοκιμασίες νευροψυχολογικού χαρακτήρα, όπως αυτές διενεργούνται σε ένα νευρολογικό ιατρείο. Ωστόσο, τα δεδομένα που χρειάζονται για αυτό δεν χρειάζονται απαραιτήτως ερωτηματολόγια ή άλλη ειδική αλληλεπίδραση, αλλά μπορούν να προέλθουν και παθητικά, απλώς από την χρήση ρουτίνας που κάνουμε, πραγματοποιώντας κλήσεις, γράφοντας μηνύματα κλπ. Στην περίπτωση αυτή μάλιστα ίσως τα δεδομένα να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα από όσο οι ελεγχόμενες συνθήκες μιας εξέτασης από μακριά. 

Τα δεδομένα αυτά είναι σε κάθε περίπτωση πολύτιμα όταν καταγράφονται και συγκρίνονται σε ορίζοντα ετών, ώστε να ανιχνευτούν έτσι μικρές μεταβολές του τρόπου χρήσης, που με άλλο αντικειμενικό τρόπο δεν ήταν δυνατό να αξιολογήσουμε ούτε εμείς, ούτε όσοι βρίσκονταν κοντά μας. Μια τέτοια περίπτωση, για παράδειγμα, είναι όταν στον ίδιο χρήστη καταγράφεται η ενδεχόμενη μεταβολή της ταχύτητας με την οποία σχηματίζει ένα τηλέφωνο ή αγγίζει την οθόνη, στην πορεία ετών. 

Σε μια μεγάλη και πολυαναμενόμενη μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, οι συμμετέχοντες απλώς χρησιμοποιούσαν το κινητό τους όπως κάθε μέρα, σε συνδυασμό και με τη χρήση μιας άλλης συσκευής που… κατέστη «έξυπνη» κατά τα τελευταία χρόνια, ενός smartwatch. Είχαν απλώς δεχτεί να εγκαταστήσουν μια ερευνητική εφαρμογή, που για δύο χρόνια κατέγραφε και αξιολογούσε σιωπηλά και αφανώς τη χρήση του κινητού τους.  

Η εφαρμογή αυτή κατάφερε τελικά να εκτιμήσει σωστά περίπου το 80% των και κλινικά διαγνωσμένων περιπτώσεων ήπιας γνωστικής διαταραχής (η οποία είναι συχνά ένα προστάδιο της νόσου Αλτσχάιμερ). Από την άλλη, περίπου 30% των θετικών διαγνώσεων τελικά δεν επαληθεύτηκαν με τον κλασικό κλινικό τρόπο, κάτι που άλλωστε αποτελούσε τη μέθοδο σύγκρισης.

Αυτό σημαίνει ότι πρόκειται προς το παρόν για ένα εργαλείο ώστε να τεθεί η αρχική υποψία μιας διάγνωσης με σχετικά αξιόπιστο τρόπο, αλλά είμαστε πολύ μακριά από την επαλήθευσή της, όπως αυτή γίνεται με τις νευρολογικές εξετάσεις και ενδεχομένως σύντομα στο μέλλον και με βιοδείκτες στο αίμα.

Είναι λοιπόν o dr. Smartphone προ των πυλών; Θα έλεγα πως όχι – ή μάλλον είναι όσο είναι ήδη υπαρκτός και ο… dr. Wife ή ο dr. Husband, δηλαδή κάποιος που μέσα από την καθημερινή επαφή μας υποπτεύεται κάτι για εμάς και μας παροτρύνει για περαιτέρω εξετάσεις (αυτό που αλλάζει σημαντικά βεβαίως, είναι η κλίμακα στην οποία μπορεί να το κάνει, δεδομένου ότι δεν είναι όλες κι όλοι οι σύζυγοι τόσο οξυδερκείς – ή και τόσο… ενδιαφερόμενοι).

Μια ξεχωριστή αξία, βέβαια, θα μπορούσε να προέλθει αφού πρώτα έχει τεθεί νευρολογικά η διάγνωση, προκειμένου να παρακολουθούνται οι μικρές μεταβολές και να αξιολογούνται οι ευνοϊκές ή βλαπτικές επιδράσεις των θεραπειών και των παρεμβάσεων.