Θαυμάζοντας, ακμάζοντας ή παρακμάζοντας

Για την ακρίβεια, το να μπορεί ένας φορέας νοημοσύνης να προκαλεί ισχυρά αποτελέσματα έστω και με τρόπο σε εμάς ακατανόητο, είναι και ο μόνος τρόπος να τον αναγνωρίσουμε ως ανώτερο. Αλλιώς, αν μόνο θεωρητικολογεί για ακατανόητες σε μας έννοιες χωρίς να παράγει κάτι επιθυμητό ή απλώς χειροπιαστό, μάλλον θα τον αναγνωρίσουμε ως τρελό ή ανόητο. Ή έστω… φιλόσοφο. Εύκολα αναγνωρίζουμε μια κατώτερη νοημοσύνη, αλλά για να αναγνωρίσουμε μια ανώτερη, το μοναδικό μας κριτήριο είναι αναγκαστικά τα πεπραγμένα ή μάλλον τα σαφή αποτελέσματα.

Η ανώτερη νοημοσύνη μπορεί λοιπόν να πραγματοποιήσει αποτελέσματα που μοιάζουν με θαύματα και εύκολα μπορούμε να φανταστούμε ότι αυτό θα της προσέδιδε στα μάτια μας την ιδιότητα του θεού. Σήμερα βέβαια έχουμε προ πολλού αμφισβητήσει ότι το θαύμα είναι μια επαρκής ιδιότητα ενός θεού των ανθρώπων. Η λειτουργία του ήλιου, για παράδειγμα, είναι σε μεγάλο βαθμό ακατανόητη και το αποτέλεσμά της ισχυρότερο των δικών μας, όσο και συνήθως επιθυμητό: ζέστη και φως.

Ο ήλιος έχει δηλαδή τις βασικές προδιαγραφές ενός θεού για τους ανθρώπους και όντως λατρεύτηκε ως τέτοιος, αλλά δεν τις έχει όλες. Κυρίως απέτυχε όταν για πολλούς αιώνες και παρά τις ελπίδες, δεν πραγματοποίησε κανένα καινούριο θαύμα εκτός από το ήδη διαπιστωμένο του και επομένως απολύτως προβλέψιμο, που το πραγματοποιούσε καθημερινά κατά την ανατολή του, εκτός από τις συννεφιασμένες ημέρες.

Τις ημέρες αυτές φαινόταν ίσως ότι κάτι τον θύμωνε και η πρώτη αντίδραση των ανθρώπων ήταν βεβαίως η ένοχη ενδοσκόπηση, αλλά μετά από κάποιο βαθμό επαναλήψεων, οι πιο νοήμονες κατάλαβαν ότι ο θεός τους «θυμώνει»  με μάλλον τυχαίο τρόπο, ανεξάρτητα από τις πράξεις τους. Μια βασική προδιαγραφή ενός «πιο παντοτινού θεού» μοιάζει λοιπόν να είναι και η μη προβλεψιμότητα, που αν συνδυαστεί με τις ανθρώπινες επιθυμίες, μπορεί τότε να χαρακτηριστεί ως γόνιμη μη προβλεψιμότητα. Η ιδιότητα αυτή, ουσιαστικά η αντικατάσταση μιας πιθανής μελλοντικής πραγματικότητας από μια επιθυμητή, είναι και το βασικό εξωτερικό χαρακτηριστικό της νοημοσύνης. Είναι όμως, με τη σειρά της η ανώτερη νοημοσύνη επαρκές ζητούμενο από ένα θεό ανθρώπων;

Μπορεί η νοημοσύνη να μας απαλλάξει από την ανθρώπινη οδύνη; Πόση αξία έχουν τα θαύματα που μας παρέχει ή που μας υπόσχεται αν δεν ανακουφίζουν ή και επιδεινώνουν την οδύνη μας; Και ποιο είναι άραγε το υπέρτατο παρατηρήσιμο θαύμα από ανθρώπινα πλάσματα; Μήπως δεν είναι ακριβώς η ανυπαρξία της οδύνης και του πόνου, η καθολική και μόνιμη επέλευση χαράς και ευτυχίας ανεξαρτήτως των περιστάσεων, ιδίως για άτομα που δεν ζουν σε κάποιο παράδεισο, αλλά που είναι σε όλα ίδια με εμάς, ζούμε τη ίδια ζωή, δοκιμαζόμαστε στην ίδια… αρένα;

Εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε τώρα, γιατί οι πρώτοι χριστιανοί, αφότου ρίχτηκαν στην ρωμαϊκή αρένα ανάμεσα σε αλλόθρησκους και θεατές, οδήγησαν στην εκρηκτική παγκόσμια επικράτηση του χριστιανισμού χωρίς ούτε μια μάχη, μεταστρέφοντας και μια ολόκληρη αυτοκρατορία συμπεριλαμβανομένου και του αυτοκράτορα; Οι μάχες, οπωσδήποτε και με τη χρήση της νοημοσύνης, φυσικής ή πλέον και τεχνητής, άρχισαν να χρειάζονται μόνο όταν οι απόγονοι έπαψαν να βλέπουν γύρω τους το εν λόγω θαύμα, απλώς διότι έπαψαν και να το παράγουν.

ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ