Ζωή, το ανηφορικό μονοπάτι επιστροφής

Θεός υπάρχει! Είναι καθαρά μπροστά μας, στους φυσικούς και στους επιστήμονες του νευρικού συστήματος, δηλαδή στους επιστήμονες της βιολογικής πληροφορίας, ήδη αναγνωρισμένος, μετρημένος και διατυπωμένος, δίνοντας κατεύθυνση σε κάθε μέρος του κόσμου, αν και ανεξήγητος. Όπως αρμόζει, δηλαδή, στους γνήσιους θεούς, μόνο που κατά έναν τρόπο μάλλον υβριστικό, τον αποκαλούμε… υλοενέργεια, ενώ τον αρχάγγελό του, θα λέγαμε, που είναι η νομοτελειακή κίνηση της κατανομής της στο χώρο με ρυθμό, τον αποκαλούμε… δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής ή νόμο της εντροπίας, με την θεωρητική μεροληψία μετά, ότι αφότου φτάσαμε σε αυτές τις ονοματοδοσίες, αποκλείσαμε και την ύπαρξη Θεού.

Το γεγονός ότι μπορούμε να μετρήσουμε και να κατανοήσουμε το αφανές βάθος ενός ή περισσότερων αισθητών φαινομένων δεν αναιρεί κατά κανένα τρόπο τη μεταφυσική σημασία τους. Κάτι βαθύ, ακόμη και θεϊκό, παραμένει μέσα στον ίδιο τον ιστό κάθε τι του υπαρκτού, ανεξάρτητα από το πόσο καλά το καταλαβαίνουμε ή θα το καταλάβουμε εμπειρικά και λογικά. Και κάτι που είναι σε θαυμαστό βαθμό βιώσιμο, κατανοήσιμο και διερευνήσιμο διά της λογικής σκέψης παραμένει και μέσα στον ίδιο τον ιστό της μεταφυσικής, ανεξάρτητα από το πόσο απόμακρο θα θέλαμε να είναι, ώστε να αισθανθούμε δέος απέναντί του και να το λατρεύουμε. Ας παραθέσω πάντως και την επιφύλαξη ότι την έννοια του θεού θα πρέπει ίσως να την περιορίζουμε, όχι σε αυτά που είναι ακατανόητα αλλά που ενδέχεται αργότερα να κατανοηθούν, αλλά σε αυτά που είναι για πάντα ακατανόητα.

Η αλήθεια είναι ότι είναι αβάσταχτη η σκέψη ότι ο θεός μπορεί να ταυτίζεται με μια φυσική κατηφόρα, όπως είναι η εντροπία της υλοενέργειας. Τόσο αβάσταχτη ώστε να είναι και… βλάσφημη. Αλλά εδώ έρχεται μια άλλη σκέψη, συμπληρωματική της προηγούμενης. Η κατηφόρα της εντροπίας αναστρέφεται, και πάλι με φυσικούς όρους, από την κίνηση της ζωής. Εμείς, που αποκαλούμε έτσι και που αποκαλούμε αλλιώς τα μέρη και τα συμβάντα του κόσμου, τους προσδίδουμε έως και την μεγαλειώδη έννοια του θεού ή έως και την ποταπή έννοια της νεκρής ύλης, είμαστε ακριβώς αυτή η ανηφορική κίνηση.

Είμαστε καταρχάς άλλο ένα μέρος και συμβάν του κόσμου, με την πρόσθετη ιδιότητα όμως, ότι μετράμε, δηλαδή παγώνουμε, τη νομοτέλεια της κοσμικής κίνησης, εντός μας και προσωρινά, στη διάταξη των σχηματισμών των ατόμων, των μορίων, των πρωτεϊνών, των κυττάρων, των συστημάτων και του εγκεφάλου μας.\ Σαν να δημιουργούμε με ένα μαγικό ραβδί κομμάτια πάγου μέσα στη ροή ενός ποταμού. Στο ατομικό επίπεδο, η μέτρηση αποκαλείται αίσθηση, ενώ στο επίπεδο της ζωής ως συνολικής διαδικασίας, η μέτρηση αποκαλείται «άτομο είδους που γεννιέται και πεθαίνει». Ακριβώς αυτό το πάγωμα αποκαλούμε γνώση, ενώ η συνεχής διαδικασία της επικαιροποίησής της είναι αυτό που αποκαλούμε ζωή. Το νόημα της ζωής για τους σκεπτόμενους ανθρώπους δεν βρίσκεται στη διάρκειά της, αλλά στη συνειδητή εμπειρία και κατανόηση του κόσμου, όσο ακόμα βρισκόμαστε εντός του χώρου και του χρόνου του.

ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ