Η ετερογονία του «εγωισμού» των γονιδίων

Οι πράξεις μας, των ανθρώπων, είναι συμβάντα του κόσμου για τα οποία έχει διαμεσολαβήσει η παραγωγή γνώσης, ως νόηση. Ωστόσο, η νόηση δεν μπορεί καταρχάς να υπάρξει χωρίς έναν κόσμο προς νόηση. Η γνώση συνίσταται σε λειτουργίες που μέσα από τις δράσεις προκαλούν συμβάντα πίσω στον έξω κόσμο, αλλά τα συμβάντα αυτά είναι «δευτερογενή». Ο εγκέφαλος από μόνος του δεν εμπεριέχει πρωτογενή συμβάντα και δομές πέρα από την διαρκή έκθεσή του στην ίδια τη ζωή εντός ενός σώματος και την αρχική κατασκευή των «αναμονών» του βάσει των γονιδιακών οδηγιών και των ενδομήτριων επιδράσεων. Τα υπόλοιπα πρέπει να αναζητηθούν στον εκτός του εγκεφάλου κόσμο.

Για ένα ζωντανό οργανισμό, η γνώση φέρεται με τη μορφών μεταβολών στο νευρικό σύστημά του. Αποκτάται με την αίσθηση και βελτιώνεται με τα συναισθήματα και περαιτέρω με την αιτιολογική ανάλυση. Όλα αυτά εμφανίζονται κατά διαδοχικά ή/και παράλληλα στάδια, ώστε θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο ευρύ φαινόμενο της νόησης.

Για την εμφάνιση ενός ενστίκτου, η απόσταση ανάμεσα στην αίσθηση μιας εξωτερικής μεταβολής και τη δράση-απάντηση (κίνηση μυός ή έκκριση αδένα) του οργανισμού είναι πολύ μικρή, του επιπέδου 1-2 ενδιάμεσων νευρωνικών συνδέσεων (συνάψεων). Αυτό σημαίνει ότι το ένστικτο περιορίζεται μονοσήμαντα σε μόνο μία απάντηση η οποία μπορεί να πυροδοτηθεί από μόνο μία αίσθηση. Έτσι, μια χήνα με νεογέννητα επιτίθεται αδυσώπητα σε κάθε κινούμενο αντικείμενο εντός της απόστασης ασφαλείας της που δεν τιτιβίζει σαν μια μικρή χήνα, αν όμως κουφαθεί, σκοτώνει τελικά αδιάκριτα όλα τα μικρά της. Από την άποψη του βιολογικού συμφέροντος, αυτού των ψυχρών γονιδίων, ο εγκέφαλος αναπτύσσει την πολυπλοκότητά του προκειμένου να αποφεύγονται όλο και καλύτερα τέτοιες αστοχίες. Η εμφάνιση ευελιξίας της συμπεριφοράς είναι ένα βιολογικό πλεονέκτημα, όπου πολλές εναλλακτικές δράσεις μπορούν να πυροδοτηθούν από μία αίσθηση και πολλές διαφορετικές αισθήσεις μπορούν να πυροδοτήσουν την ίδια δράση.

Στα θηλαστικά, η ευελιξία αυτή επιτυγχάνεται με την αύξηση του αριθμού των ενδιάμεσων νευρικών συνδέσεων που συνδέουν την αρχική αίσθηση με την τελική δράση. Τα ενδοεγκεφαλικά συμβάντα που αντιστοιχούν στην ενδιάμεση επεξεργασία με τις εγκεφαλικές περιοχές όπου λαμβάνουν χώρα είναι οι φυσικοί φορείς των όρων «νους» και «νόηση» και περιλαμβάνουν τις επιμέρους λειτουργίες της μνήμης, των συναισθημάτων, της προσοχής, της λογικής ανάλυσης και της κατανόησης.

Η αίσθηση και τα συναισθήματα ως προς τα συμβάντα αφορούν το εμφανές μέρος του κόσμου, ενώ το αφανές, αυτό των συσχετίσεων μεταξύ των συμβάντων και των αντίστοιχων προσδοκιών επανεμφάνισης αυτών των συμβάντων, είναι το αντικείμενο της λογικής ανάλυσης (σκέψης), τα αποτελέσματα της οποίας, με τη σειρά τους, προκαλούν τις εσωτερικές αισθήσεις που είναι γνωστές ως κατανόηση, ανάμνηση και πρόγνωση.

Των δράσεών μας προηγούνται οι κατάλληλες εικονικές διαδοχές πράξεων και αναθεωρήσεων που συνιστούν τα σχέδια, για την εφαρμογή των οποίων απαιτούνται και οι νευρολογικές λειτουργίες της αναστολής, της βούλησης, της επιθυμίας και της απογοήτευσης/ματαίωσης (πένθους).

Το επίπεδο που υπερβαίνει το ανθρώπινο άτομο, με το σχηματισμό ανθρώπινων ανταγωνισμών ή συμμαχιών, προσωρινών ή πιο μόνιμων είναι μάλλον… το πιο μεγάλο από τα ανθρώπινα σχέδια, το οποίο υποστηρίζεται και από πρόσθετες νευρολογικές λειτουργίες, όπως των αυτοαντιληπτικών συναισθημάτων (αποδοχή, ντροπή, ενοχή), της διδαχής, του ομαδικού παιχνιδιού, της ενσυναίσθησης και της μακράν αποδοτικότερης όλων, της γλώσσας, συμβολικής διά των λέξεων και συναισθηματικής διά των εκφράσεων του προσώπου, των θέσεων των άκρων και του του σώματος. Εξάλλου, μια εύλογη υπόθεση είναι ότι το σχέδιο της κοινωνίας προτυποποιείται πάνω στο εξ ορισμού διαθέσιμο σε όλα τα θηλαστικά «σχέδιο» της φροντίδας των απογόνων (μητρικού ενστίκτου ή μάλλον σχεδίου). 

Μια άμεση προέκταση των παραπάνω είναι και το ότι το κοινωνικό σχέδιο, σε συνδυασμό με την ευελιξία της συμπεριφοράς, δημιουργεί ένα νέο επίπεδο ανταγωνισμού προς επιβίωση, των καινοφανών «οντοτήτων» εναλλακτικής συμπεριφοράς, που σε ένα λογοπαίγνιο με τα γονίδια, αποκαλούνται μιμίδια. Περί αυτών των τελευταίων όμως πλέον κοπιάζουμε, για να αρθρώσουμε ή να γράψουμε το… 99% των λέξεων μας.