Οι διαφορές στην «καλημέρα»

Η πρωινή καλημέρα μας δεν είναι το ίδιο ζεστή με όλους και τουλάχιστον μέσα μας, είναι ξεκάθαρο πότε την εννοούμε. Οι άνθρωποι, τουλάχιστον οι περισσότεροι, όχι απλώς δίνουμε κι αναζητούμε την αποδοχή, αλλά σε κάθε είδος σχέσης μας, ενδιαφερόμαστε πολύ παραπάνω για την αποδοχή από ένα και συγκεκριμένο άτομο˙ επιδιώκουμε δηλαδή αυτό που ονομάζεται δυαδική σχέση: με μία μητέρα, έναν πατέρα, έναν κολλητό φίλο, έναν σύντροφο, όλοι εκ των οποίων έχουν «κερδίσει», με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αυτή τη μοναδικότητα που αντιπροσωπεύουν εντός μας.

Αν θεωρήσουμε τη δυάδα όχι απλώς ως «δύο ανθρώπους που σχετίζονται», αλλά ως ένα είδος κλειστού βρόχου εγκεφάλου-προς-εγκέφαλο, γίνεται πιο κατανοητό ότι ο δυαδικός δεσμός είναι κάτι το θεμελιωδώς διαφορετικό από τις ομαδικές σχέσεις – με άλλα λόγια, δεν είναι μια ειδική περίπτωση του γενικώς «σχετίζεσθαι», ούτε μια ποσοτικά πλούσια έκφανσή του.

Υπάρχει οργανικός λόγος για το παραπάνω. Η ενσυναίσθηση –το να προκαλούνται εντός σου τα συναισθήματα ενός άλλου ατόμου αυτόματα και χωρίς να το σκεφτείς– βασίζεται στους κατοπτρικούς νευρώνες του εγκεφάλου, οι οποίοι δημιουργούν κυκλώματα που μπορούν να «προσομοιώνουν» την εμπειρία του άλλου. Αλλά η προσομοίωση αυτή μπορεί να δημιουργηθεί μόνο σε βάση ένας-προς-έναν, όπου η προσοχή σου είναι απόλυτα κλειδωμένη στον άλλον.

Στις ομάδες, κατά τη σχέση του ενός με περισσότερα από ένα άτομο, η προσοχή διασπάται και έτσι, η ενσυναίσθηση καταρρέει. Οι εγκέφαλοί μας είναι περιορισμένοι ως προς τη λειτουργική μνήμη μας και το εύρος ζώνης του συναισθηματικού μας οργάνου. Ο συγχρονισμός συναισθημάτων απαιτεί στενή εστίαση, όπως και ανατροφοδότηση: σε κοιτάζω, με κοιτάζεις, προσαρμόζομαι, προσαρμόζεσαι˙ ένας κλειστός βρόχος συντονισμού. Αν προστεθεί ένα τρίτο άτομο, ο βρόχος καταρρέει. Το ίδιο συμβαίνει και με τους άλλους ψυχικούς πόρους εκτός της ενσυναίσθησης. Όλα λειτουργούν ως μεγέθη σταθερού όγκου, των οποίων το άπλωμα σε επιφάνεια περιορίζει το βάθος τους.

Έτσι, στις κοινωνικές τριάδες, τετράδες κλπ. για κάθε μέλος η οικειότητα μετατοπίζεται στιγμή με στιγμή˙ σε κάθε μεμονωμένη στιγμή, δύο συνδέονται ενώ οι άλλοι μένουν στο περιθώριο. Η αίσθηση ότι είσαι «μαζί» με την ομάδα είναι ένα αναδυόμενο προϊόν της συνείδησής σου, αφού στην πραγματικότητα είσαι μαζί με το κάθε άτομο ανεξάρτητα.

Ο έρωτας, η σύνδεση μητέρας–παιδιού, η καλύτερη φιλία, οι κολλητοί μας δεν είναι λοιπόν «κοινωνικά φαινόμενα όπως τα άλλα». Η δυαδική σχέση είναι η μοναδική απολύτως αναλλοίωτη ανθρώπινη. Η αληθινή σύντηξη ανθρώπων, η αίσθηση του «δύο ως ένα», είναι προνόμιο μόνο της δυάδας, ώστε αυτή να γίνεται και το χρυσό πρότυπο της ανθρώπινης διαπροσωπικής ζωής. Εκεί, δύο εγκέφαλοι μπορούν να συγχρονίζονται ώστε να αντικατοπτρίζουν, να ρυθμίζουν και ακόμα και να επεκτείνονται ο ένας μέσα στον άλλον.

ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ