Η ζωή ως βία

Η ομαδοποίηση κάποιων απειροεκατομμυρίων χημικών μορίων σε μια κοινή «μοίρα», αυτήν ενός ανθρώπινου σώματος, συνιστά καταρχήν κάτι που θα το ονομάζαμε και ισχύ. Η τάξη μεγέθους αυτή αφορά μάλιστα μόνο τα μόρια ενός ανθρώπου και ούτε καν τις ομαδοποιήσεις των ίδιων των ανθρώπων. Η κάθε τέτοια ομαδοποίηση φυσικών μερών του κόσμου, άσχετα με τη σκοπιμότητα που οι άνθρωποι μπορεί να της αποδώσουμε. δεν μπορεί παρά να είναι βία κατά την πολύ βαθιά ουσία της έννοιας, δηλαδή ως αλλαγή μιας αρχικής μοίρας προς κάποιαν άλλη. Έτσι, η ζωή, δηλαδή η αντιγραφή και η επιβίωση, η επέκταση στο χώρο και η εμμονή στο χρόνια μιας συγκεκριμένης τάξης μορίων και όχι μιας άλλης, πάντα με την κατανάλωση ενέργειας και υπό συνθήκες κυμαινόμενων ή περιορισμένων ενεργειακών πόρων, μπορεί υπό μια οπτική να θεωρηθεί και ως βία.

Μια αλλαγή προς το χειρότερο μάς φαίνεται πιο αυτονόητα ως κάτι το βίαιο, αλλά το ίδιο ισχύει και για μια αλλαγή προς το καλύτερο, δηλαδή προς αυτό που ονομάζουμε πρόοδο, ώστε και η κάθε μάθηση, γενικότερα, εμπεριέχει αναγκαστικά τη θανάτωση του παλαιότερου. Η μάθηση είναι μια βίαιη διαδικασία, ακόμη και όταν αφορά το άνοιγμα ενός λουλουδιού!

Μάθηση τη μάθηση, η ζωή έχει επιλέξει όμως τελικά να θανατώνει, παρά τις εγγενείς αντιστάσεις τους και τη βούλησή τους, τα άτομα των ζωικών ειδών ή και να τα αφανίζει ολόκληρα, όταν αυτά δεν καταφέρουν να προσαρμοστούν, ώστε η τάξη τους να αποδοθεί εκ νέου στο χάος, διαθέσιμη στην ομαδοποίηση προς μια νέα τάξη. Αυτός είναι και ο λόγος της παρουσίας του θανάτου ως αναπόσπαστου θεμελίου της ζωής, κάθε μορφής.

Να σημειώσω και να τονίσω πάντως ότι το παραπάνω σχόλιο, περιγράφοντας τη βία και το θάνατο ως οργανικό στοιχείο της ζωής, διόλου δεν νομιμοποιεί τη βία και το θάνατο που ασκείται από άνθρωπο σε άνθρωπο. . το ακριβώς αντίθετο μάλιστα. Αυτό το τελευταίο υπονοεί ότι ο άνθρωπος μπορεί να θεωρείται, ιδεολογικά τουλάχιστον, ως ένα μέρος της φύσης που βαδίζει αντίθετα προς τις νομοτέλειες και τα ηθικώς αδιάφορα σχέδια της ζωής. Υπό την έννοια αυτήν, ο ανθρωπιστικός πολιτισμός, τόσο ως βίωμα όσο και ως έννοια, φαντάζει να είναι από μόνος του ένα είδος απιστίας προς το φυσικό και μαζί ακλόνητης πίστης στον ίδιο τον εαυτό του. Η ανθρωπινότητα, όπως σήμερα αυτοκατανοείται, γίνεται έτσι αναπαραγόμενη τάξη, με κύτταρό της όχι τον πρωτόγονο αλλά το σκεπτόμενο άνθρωπο, κληρονόμο, φορέα και κληροδότη πολιτισμού.

Στο πλαίσιό της, η -υπόρρητη- παραδοχή στο αγωνιώδες ερώτημα «γιατί να πεθαίνουμε» είναι πως η ζωή είναι κάτι που το σύμπαν χρωστάει στους ανθρώπους για πάντα! Ίσως η παραδοχή αυτή να αποδίδει καλά και μια βασική πλευρά του φαινομένου του πολιτισμού.