Σάββατο 24.01.2026 ΚΕΡΚΥΡΑ

Οι αριθμοί της ζωής μας

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ
20 Απριλίου 2024 / 13:29
ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Η αρχέγονη πρώτη εκδοχή γνώσης δεν μπορεί παρά να είναι η ανίχνευση της ύπαρξης ενός φυσικού μέρους και της παύσης της. Η γνώση αυτή διαιρεί διαρκώς τον όλο αντιληπτό κόσμο στη μέση, ξανά και ξανά.

Στις μη μαθηματικές γλώσσες των λέξεων, οι αριθμοί ενσωματώνονται μάλλον ως «επίθετα», που χαρακτηρίζουν τις επαναληπτικές εμφανίσεις ενός φυσικού ή εννοιολογικού συμβάντος («ουσιαστικού»). Μία εμφάνιση ανά μία παρατήρηση σημαίνει 1, μία επανεμφάνιση στις 2 παρατηρήσεις σημαίνει πάλι 1, 2 διαφορετικές εμφανίσεις στις 2 παρατηρήσεις σημαίνουν 2 κ.ο.κ. Αυτοί, οι «φυσικοί αριθμοί», είναι και το αντικείμενο του κλάδου των μαθηματικών που ονομάζεται «διακριτά μαθηματικά».

Η φαινομενική ομοιότητα των φυσικών αριθμών με τις λέξεις προκαλεί την εντύπωση ότι πρόκειται απλώς για μια ακόμη μορφή συμβολισμού. Το 1 έναντι του 0 μπορεί να συμβολίσει άμεσα την ύπαρξη. Η υπαρξιακή θεώρηση των 1 και 0, ως  υπάρχω - παύω να υπάρχω,  τούς προσδίδει σημαντικές φιλοσοφικές προεκτάσεις (ή έστω μια εργαλειακή χρησιμότητα για το φιλοσοφείν), με τις οποίες παύουν να είναι μόνο συμβολικές οντότητες που μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε στο σχολείο για να αναλύουμε κάτι το πιο πολύπλοκο. Μάλιστα, οι φιλοσοφικές συνδέσεις δεν είναι καθόλου προφανείς στο δεκαδικό αριθμητικό σύστημα, με τους αριθμούς 0 ως 9, που έχει καθιερωθεί να χρησιμοποιούμε, αλλά αναδεικνύονται χαρακτηριστικά στο δυαδικό σύστημα, όπου χρησιμοποιούνται ως σύμβολα μόνο οι αριθμοί 0 και 1.

Επιπρόσθετα, με το δυαδικό σύστημα μπορεί να πραγματοποιηθεί μια πίστη αναπαράσταση του εσωτερικού των σύγχρονων υπολογιστών, αφού η διάσταση 0 ή 1 εύκολα και αυτονόητα αντιστοιχήθηκε σε μια λάμπα (λυχνία), αναμμένη για το 1 ή σβηστή για το 0.

Η αρχέγονη πρώτη εκδοχή γνώσης δεν μπορεί παρά να είναι η ανίχνευση της ύπαρξης ενός φυσικού μέρους και της παύσης της. Η γνώση αυτή διαιρεί διαρκώς τον όλο αντιληπτό κόσμο στη μέση, ξανά και ξανά.

Νόηση, υπολογιστές, ύπαρξη λοιπόν, ώστε το 0 και το 1 γίνονται  το σταυροδρόμι της τριπλής συνάντησης μεταξύ του βιολογικά νοητού, του τεχνητά νοητού και του φυσικού κόσμου! Ξεκινώντας από το αρχέτυπο δίπολο, όλα είναι ή μπορούν να νοηθούν ως συνδυασμοί του 0 και του 1.

Σαν να μην έφταναν αυτά, στη γνώση των μαθηματικών διαπιστώθηκε ιστορικά πως υπάρχει και μια βαθύτερη ακόμη πιο μυστηριώδης αναλογία των σχέσεων του φυσικού κόσμου με τις σχέσεις ανάμεσα στα μαθηματικά σύμβολα. Η αναλογία αυτή έχει επιτρέψει επανειλημμένα στο νοητό κόσμο των μαθηματικών να έχει προειδεί σχέσεις του φυσικού κόσμου που διαπιστώθηκαν αργότερα, για τις οποίες καμία ένδειξη από την εμπειρία δεν είχε προηγηθεί. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η σχέση των μιγαδικών αριθμών με τη φύση του φωτός. Η αντιστοίχιση μερών του φυσικού κόσμου με τα σύμβολα των μαθηματικών μοιάζει έτσι να περιέχει την ελάχιστη δυνατή αυθαιρεσία (ή και καμία), σαν τα μαθηματικά να είναι εξαρχής «η γλώσσα του Θεού». Σαν οι τομές που πραγματοποιούν οι αριθμοί και οι δικές τους σχέσεις να γίνονται πολύ κοντά στις θέσεις όπου ανατέμνονται και επανασυρράπτονται μεταξύ τους και τα τα μέρη του φυσικού κόσμου…

ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Ο Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος γεννήθηκε το 1971 στον Πειραιά, μεγάλωσε στο Χαϊδάρι και ζει στην Κέρκυρα. Είναι νευρολόγος, απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ενώ ειδικεύτηκε στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γεώργιος Γεννηματάς» και στο Ινστιτούτο Νευρολογίας του Λονδίνου. Έχει δεκάδες διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές δημοσιεύσεις.Συμμετέχει στο καθημερινό κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι με διαλέξεις, άρθρα γνώμης και δημόσιες παρεμβάσεις. Εκτός από την παρούσα εβδομαδιαία στήλη, είναι παραγωγός του ραδιοφωνικού ενθέτου «Επισυνάψεις» στον Κύμα FM 90,3 και συγγραφέας του δοκίμιου εκλαϊκευμένης νευροεπιστήμης «Γνωστικός και ψυχικός εγκέφαλος» (ιδιοέκδοση 2014), της συλλογής έμμετρου και πεζού λόγου «Χρήζεις προστασίας» (εκδόσεις ΑΛΔΕ 2018), της συλλογής δοκιμίων φιλοσοφικού χαρακτήρα «Επισυνάψεις» (ιδιοέκδοση 2019), της ποιητικής συλλογής «Καλούπια αναπνοών» (ιδιοέκδοση 2021), της ποιητικής συλλογής «Οδηγός ισοβιτών του φθινοπώρου» (εκδόσεις Carpe Librum 2023) και του μυθιστορήματος «Εορταστικό Πρόγραμμα» (εκδόσεις Carpe Librum 2025). Επικοινωνία: [email protected]