Η φύση των νοητικών χειρισμών

Είναι εύκολο να φανταστούμε τη σύνδεση ηχητικών συμβόλων με οπτικές εικόνες, όπως π.χ. την απόδοση ονομάτων σε αντικείμενα,  αλλά πώς θα μπορούσαμε να προσομοιώσουμε τον περαιτέρω χειρισμό αυτών των συμβόλων μέσω της νόησης… χωρίς τη χρήση λέξεων; Πώς δηλαδή θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε βιωματικά την ουσία της κατανόησης; Επειδή τα παραδείγματα που χρησιμοποιούν νευρώνες ή αφηρημένα "δίκτυα" φαντάζουν εξειδικευμένα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ως αναλογία τη ροή νερού σε ένα δίκτυο καναλιών.

Ο αλγοριθμικός χειρισμός που είναι γνωστός ως "εάν - τότε - αλλιώς" (if-then-else) ασχολείται με την απόφαση υπέρ του ενός από τα δύο σκέλη ενός διλήμματος με τρόπο εξαρτώμενο από ένα καθορισμένο συμβάν. Ιδού ένα τέτοιο ζητούμενο: "αν περάσει νερό από το κανάλι Α, τότε στο κανάλι Β να ανοίγει η πόρτα που ρίχνει το νερό στο κανάλι Γ, ενώ όσο δεν περνάει νερό από το κανάλι Α, τότε η πόρτα στο κανάλι Β να μένει κλειστή ώστε το νερό να πηγαίνει στο κανάλι Δ". Η πόρτα αυτή παίζει το ρόλο ενός εναλλακτικού διακόπτη, που αποτελεί θεμελιώδες συστατικό των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων. Όλο αυτό που περιγράφτηκε θα μπορούσε να είναι συστατικό μιας  "γλώσσας μηχανής" με βάση κανάλια στα οποία κυλάει νερό. Μπορούμε ένα τέτοιο απλό παράδειγμα να το διευρύνουμε τόσο πολύ, ώστε να αναπαριστά μία διαδικασία διαδοχικών αλλοεξαρτημένων αποφάσεων, όσο πολύπλοκη και αν είναι (για την ακρίβεια, στον εγκέφαλο, οι «πόρτες» είναι σχεδόν διαρκώς μισόκλειστες και ανοίγουν ή κλείνουν παραπάνω, ανά πάσα στιγμή).

Προφανώς, αν το ζητούμενο ήταν απλώς… το πότισμα συγκεκριμένων σημείων ενός χωραφιού ανάλογα με τις προϋποθέσεις που εμείς βάζουμε, τότε το δίκτυο των καναλιών θα παρήγε με οργανικό τρόπο το συγκεκριμένο αποτέλεσμα και δεν θα χρειαζόταν καμία περαιτέρω επεξεργασία. Αν όμως το δίκτυο των καναλιών λειτουργεί συμβολικά για να παράγει κάτι άλλο, τότε σε κάποιο επίπεδο θα πρέπει να γίνει η σχετική "μετάφραση". Οι «ροές του νερού» μετατρέπονται σε αυτό που παρέχει το νόημα προς το «χρήστη», όταν το δίκτυο είναι π.χ. αυτό των εγκεφαλικών νευρώνων μας, παράγει σκέψεις και ο χρήστης τους είναι το άτομό μας, οριοθετούμενο χωρικά από το δέρμα μας και χρονικά από τη γέννηση και το θάνατό μας.