Η κατανόηση ως αγαθή πράξη

Ο άνθρωπος κάθε εποχής βρίσκεται στην παράξενη θέση να μπορεί να έχει την επίγνωση της υποκειμενικότητας της αντίληψης του για τον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα και την επιλογή να αφήσει ανοιχτό παράθυρο στο μυαλό του για την είσοδο και άλλων υποκειμενικών αντιλήψεων, διαφορετικών από τη δική του. Είμαστε ικανοί, δηλαδή, να «φανταστούμε» με σημαντική ακρίβεια τον κόσμο των άλλων (χωρίς βέβαια να ταυτίζουμε απόλυτα τον δικό μας με αυτόν), ενώ μπορεί συμβολικά να φανταστούμε, εκτός από τον πέρα της εμπειρίας μας κόσμο, ακόμη και κάποιον κόσμο πέρα της νόησης, που δεν μπορούμε να τον ψηλαφήσουμε, τού αποδίδουμε όμως επίθετα, όπως άρρητο, άφατο, άκτιστο κλπ. Αυτό μοιάζει να είναι ένας πλεονασμός που δεν εξηγείται εύκολα από την απλή λογική της ωφελιμότητας. Η φιλοσοφία, το υπερβατικό και η συνείδηση δεν εξηγούνται εύκολα.

Ο ανθρώπινος νους είναι όχι ένας απλός περιηγητής, αλλά εξερευνητής του κόσμου. Όλοι οι άνθρωποι ρωτούν διαρκώς «γιατί…»  και «τι είναι…», ρητά ή έμπρακτα. Πιο πέρα ακόμη, κάποιοι, λιγότεροι, ίσως αισθανθούν ότι δεν είναι πλήρης η απάντηση αν δεν ρωτήσουν μαζί και για αυτό που τους βάζει να ρωτούν, δηλαδή για το τι είναι το ίδιο το «τι είναι». Θα ρωτήσουν, με άλλα λόγια, για το δικό τους «είναι» και θα σκεφτούν να συμπεριλάβουν στο ερώτημα την ίδια τη νόησή τους περί του είναι.

Η απάντηση στα παραπάνω, τα καθαρά μεταφυσικά, θα πρέπει να συνδυάσει γνώσεις από τη φυσική, τη χημεία, τη βιολογία, την ανθρωπολογία, τη νευροεπιστήμη, την ψυχολογία και τη γλωσσολογία. Εσχάτως, σε αυτά ήρθε να προστεθεί και η μη βιολογική, η τεχνητή νοημοσύνη. Εφόσον όμως το ερώτημα που αφορά τον κόσμο διατυπώνεται από άνθρωπο, η αξία του προφανώς και αναγκαστικά έχει να κάνει με κάποια χρήση του αναφορικά με την ανθρωπότητα. Η τέτοια χρήση ενός τέτοιου ερωτήματος είναι καταρχάς αγαθή: με την κατανόησή της, μια πραγματικότητα διπλασιάζει την έκτασή της στο χώρο καταλαμβάνοντας νέο χώρο, αυτόν εντός του υποκειμενικού φορέα της κατανόησης.

ΦΩΤΟ@pixabay