Τετάρτη 07.01.2026 ΚΕΡΚΥΡΑ

Η γνώση ως κόσμος, ο κόσμος ως γνώση

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
04 Nov 2023 / 12:33
ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Η γλώσσα είναι ένας τρόπος με τον οποίο εσωτερικεύουμε τον έξω κόσμο και κατόπιν, μεταφέρουμε αυτές τις εσωτερικεύσεις ο ένας προς τον άλλο

Η γνώση μπορεί να βελτιώνεται μέσω της μάθησης, αλλά μπορεί και να μεταφέρεται  αυτούσια από ένα φορέα γνώσης σε έναν άλλο. Αδιόρατο, μα πολύ σπουδαίο στις μεταφορές γνώσης που γίνονται με τη χρήση της γλώσσας (μεταφορές ιδεών), είναι και το ότι κάθε γλώσσα και μόνο που υπάρχει, έχει ήδη «επεξεργαστεί» τον κόσμο, ο οποίος προϋπάρχει. Στις συζητήσεις, στις διαφωνίες και στις βεβαιότητες δεν πρέπει να λησμονούμε ότι μια ψυχικά πολύ σημαντική λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι το να μας πείθει πως η πραγματικότητα είναι όντως αυτό που περιγράφουμε και μια άλλη, ακριβώς αυτό να το παραμερίζουμε στο υποσυνείδητο.

Η γλώσσα είναι ένας τρόπος με τον οποίο εσωτερικεύουμε τον έξω κόσμο και κατόπιν, μεταφέρουμε αυτές τις εσωτερικεύσεις ο ένας προς τον άλλο. Η γλώσσα δεν ίπταται εκτός κόσμου, αλλά είναι και αυτή μέρος του, καθόσον και τα ανθρώπινα είναι μέρος του κόσμου, μα από μόνη της δεν είναι ούτε ο κόσμος, ούτε καν ένας ιδανικός χάρτης ή πλοηγός εντός του, αλλά ένα παράγωγό του, μια εκδοχή του, ιδανικά μια πλευρά του. Τα κύτταρα, οι αισθήσεις, τα αντανακλαστικά, τα όργανα, τα συναισθήματα, οι συμβολισμοί και τελικά οι σκέψεις σε μια γλώσσα, είναι επίσης περιεχόμενα του κόσμου, ως διαδοχικά χτισμένες παραλληλότητες με τις συχνότητες των νευρωνικών εκφορτίσεων στον ανθρώπινο εγκέφαλο, οι οποίες τελικά μας κάνουν να λέμε «μητέρα» όταν δούμε μπροστά μας τη μητέρα μας.

Ο εγκέφαλος είναι αυτός που ρωτά να μάθει το «τι είναι» και να το εσωτερικεύει ως γνώση. Έτσι, ο άνθρωπος, εκτός από αναγκαστικά περιεχόμενο του κόσμου, που εκ των πραγμάτων και οργανικά είναι, γίνεται και κάτι ακόμη: περιέχει έναν εμπράγματο μεν αλλά ταυτόχρονα και συμβολικό κόσμο εντός του, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού του. Το ιδιαίτερο γεγονός αυτό προδιαγράφει μια μοναδική φύση αυτής της γνώσης.

Οι διατυπωμένες στη γλώσσα μας ιδέες μας δεν είναι παρά ένα μέρος του κόσμου, μα ταυτόχρονα υπάρχει κόσμος που είναι μέρος των ιδεών μας - και αυτός είναι ο ενδοεγκεφαλικός μας κόσμος. Αν ο τελευταίος καθορίζει τη δράση των μυών μας, η οποία μπορεί να αναδιατάσσει τα φυσικά μέρη του κόσμου, του γειτονικού αλλά και του  μακρινού, τότε οι ιδέες μας δεν αποτελούν απλά ένα είδος παθητικού «αντικατοπτρισμού» του κόσμου, αλλά έχουν την δυνατότητα και της διαμόρφωσής του.

 

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Ο Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος γεννήθηκε το 1971 στον Πειραιά, μεγάλωσε στο Χαϊδάρι και ζει στην Κέρκυρα. Είναι νευρολόγος, απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ενώ ειδικεύτηκε στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γεώργιος Γεννηματάς» και στο Ινστιτούτο Νευρολογίας του Λονδίνου. Έχει δεκάδες διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές δημοσιεύσεις.Συμμετέχει στο καθημερινό κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι με διαλέξεις, άρθρα γνώμης και δημόσιες παρεμβάσεις. Εκτός από την παρούσα εβδομαδιαία στήλη, είναι παραγωγός του ραδιοφωνικού ενθέτου «Επισυνάψεις» στον Κύμα FM 90,3 και συγγραφέας του δοκίμιου εκλαϊκευμένης νευροεπιστήμης «Γνωστικός και ψυχικός εγκέφαλος» (ιδιοέκδοση 2014), της συλλογής έμμετρου και πεζού λόγου «Χρήζεις προστασίας» (εκδόσεις ΑΛΔΕ 2018), της συλλογής δοκιμίων φιλοσοφικού χαρακτήρα «Επισυνάψεις» (ιδιοέκδοση 2019), της ποιητικής συλλογής «Καλούπια αναπνοών» (ιδιοέκδοση 2021), της ποιητικής συλλογής «Οδηγός ισοβιτών του φθινοπώρου» (εκδόσεις Carpe Librum 2023) και του μυθιστορήματος «Εορταστικό Πρόγραμμα» (εκδόσεις Carpe Librum 2025). Επικοινωνία: [email protected]