Η ακούσια αγαμία ως κοινωνικό πρόβλημα*

Πολλά από τα «αψυχολόγητα» εγκλήματα, όπως τα μαχαιρώματα μικρών κοριτσιών που έχουν προκαλέσει τις οργανωμένες επιθέσεις ρατσιστικών ομάδων εναντίον των μεταναστών στην Μ. Βρετανία, διαπράττονται από άντρες οι οποίοι προσδιορίζονται με την ταυτότητα της «ακούσιας αγαμίας» (αγγλικός όρος: involuntary celibacy, συντομευμένο στο νεολογισμό «incel»).

Οι χαρακτηριζόμενοι ως incel χαρακτηρίζονται από σοβαρή αγχώδη κατάθλιψη και χρόνιο θυμό ως προς την αδυναμία εύρεσης ερωτικού συντρόφου, συχνά οργανώνονται σε ομάδες, οι οποίες διακατέχονται από αυτοτροφοδοτούμενο μισογυνισμό, κατηγορώντας τις γυναίκες για υπεροψία και κάποιοι, οπωσδήποτε πιο ιδιαίτερης ψυχοσύνθεσης, μπορεί τελικά να εκτονώνονται και με πράξεις βίας. Πολλές φορές, η οργή τους στρέφεται και εναντίον των «επιτυχημένων αντρών», που ως «αρσενικά-άλφα» «κατακτούν εύκολα» γυναίκες, σε αντίθεση με αυτούς. Το φαινόμενο αφορά εξίσου μετανάστες και μη.

Ένα αρχικό ερώτημα είναι αν πράγματι υπάρχει ασυμμετρία ως προς τη σεξουαλική επιθυμία των δύο φύλων. Η σεξουαλική επιθυμία των βιολογικών γυναικών μοιάζει λιγότερο επιτακτική, διότι συνδέεται συχνά με τη συναισθηματική οικειότητα και την ποιότητα της σχέσης. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι βιολογικοί άνδρες δεν εκτιμούν τις συναισθηματικές συνδέσεις, αλλά ότι οι σεξουαλικές τους ορμές μπορεί να εξαρτώνται λιγότερο από αυτές.

Σε αντίθεση με τη βιολογική παρόρμηση, σημαντικότερη είναι μάλλον η καθαρά νοητική παρώθηση που εσωτερικεύουμε ως αυτοματισμό μας, μέσα από τα μηνύματα που δεχόμαστε, ως προς το να μεταφράζουμε τη σεξουαλική αποδοχή μας ως επιτυχία, ως κατάκτηση, ως πηγή ατομικής αυτοπεποίθησης μεταξύ των φίλων ή ως μέσο κοινωνικής ανόδου. Δεν επικεντρωνόμαστε στη σεξουαλική στιγμή, ούτε καν σε όσα προηγούνται, αλλά κυρίως σε όσα –νομίζουμε πως– ακολουθούν.

Το φαινόμενο της ακούσιας αγαμίας χαρακτηρίζει γενικότερα την εποχή μας και είναι προφανές ότι δεν αφορά μόνο τους άντρες αλλά και τις γυναίκες. Η επιτυχημένη σειρά πλατφόρμας “My baby reindeer”, που βασίστηκε σε πραγματικά γεγονότα, αναδεικνύει από μια πλευρά το ζήτημα. Μια εύλογη σκέψη είναι ότι η κατάργηση της θρησκευτικά επιβαλλόμενης μονογαμίας στις φιλελεύθερες κοινωνίες μας συνέβαλε σημαντικά στην προοδευτική ανάδυσή του. Το κρισιμότερο όμως για την ανάδειξή του σε βαρύ κοινωνικό πρόβλημα δεν παύει να είναι η βίαιη εκτόνωσή του, που βεβαίως είναι πολύ πιο σπάνια από τη μεριά των γυναικών.

Η ανάλυση ειδικότερα της βίαιης εκτόνωσης των αντρών θα πρέπει προφανώς να επικεντρωθεί στη στάθμιση μεταξύ των κάπως θολών βιολογικών και των καθαρών πολιτισμικών επιρροών που ευρέως χαρακτηρίζονται ως πατριαρχία. Ωστόσο, η ανάλυση του φαινομένου της ακούσιας αγαμίας και των συνεπειών της είναι απαραίτητη προκειμένου αυτό να κατανοηθεί, ώστε να προληφθεί στη ρίζα του. Η δε άρνηση της ανάλυσης, που αιτιολογείται ως αντιπατριαρχική πολιτική στάση εναντίον μιας νομιμοποιητικής  “δικαιολόγησης” ή “ιατρικοποίησης” του φαινομένου, είναι μια αντιεπιστημονική, αν όχι μια επίσης γενικευτική συμπεριφορά.

Οι άνθρωποι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη νοητική μας ενσυναίσθηση, ώστε να ξανασυναντηθούμε μέσα από την αποδοχή και την κατανόηση, που οδηγούν στο χάδι, στον έρωτα και σε όσα αυτός συνεπάγεται. Απαραίτητα πρώτα βήματα, κατά τη γνώμη μου, είναι η εξάλειψη της κουλτούρας της διεκδίκησης ιδιοκτησίας μιας ψυχής πάνω σε μιαν άλλη και η επιλογή συντρόφων και όχι εραστών, εμφανίσεων, επιδόσεων ή περιουσιών.

*Η φύση της παρόντος προβληματισμού μπορεί να έχει φέρει στην επιφάνεια δικές μου ασυνείδητες προκαταλήψεις ως προς απόψεις ή επιλογή λέξεων που πηγάζουν από το δικό μου φύλο και ταυτότητα, αλλά μπορεί να προσβάλλουν κάποια άτομα, οπότε ζητώ και προκαταβολικά συγνώμη αν αυτό συνέβη.