Ο καλός και ο κακός μας εαυτός

Τα διλήμματα δεν είναι μόνο κακό και χρονοβόρο πράγμα. Έχουν καλή και κακή πλευρά. Ακριβώς επειδή και οι άνθρωποι έχουν καλή και κακή πλευρά. Ακόμη και αυτοί που θεωρούμε ότι εκπροσωπούν τον… σατανά επί της γης, μπορεί να έχουν μια οπτική που τους καθοδηγεί η οποία στην ουσία της να μην διαφέρει από τη δική μας.

Η πιο ελπιδοφόρος κατάσταση του ανθρώπινου πλάσματος είναι πιθανότατα αυτή του καλοκάγαθου εγωιστή και του μετανιωμένου κλέφτη. Δεν φαίνεται να υπάρχει τίποτα το αειφόρο και μαζί ανθρώπινο πέρα από αυτό και όσοι έχουν επιχειρήσει να το βρουν έχουν υποστεί παταγώδεις ήττες, συνήθως αφού έχουν χύσει και ποταμούς αίματος…

Όλοι γεννιόμαστε με έναν καλό και έναν κακό εαυτό, μαζί και με την ικανότητα να τους βλέπουμε ταυτόχρονα μέσα μας, αυτούς τους εαυτούς. Η ταυτόχρονη αυτή θέαση είναι κουραστική έως και τρομακτική για πολλούς. Όταν ένας από εμάς παύει ή ποτέ δεν του μάθανε να το κάνει, δηλαδή δεν βλέπει τον κακό εαυτό του μέσα του, τότε, με έναν τρόπο που θα τον έλεγε κανείς και μαγικό, μεταδίδει και σε όσους συναντά ακριβώς αυτή την έλλειψη, ώστε ούτε οι άλλοι θα βλέπουν τώρα το δικό τους κακό εαυτό την ώρα που θα συνδιαλέγονται μαζί του.

Θεωρώντας ο πρώτος πως είναι μόνο καλός, τείνει να βλέπει μόνο τον κακό εαυτό των ανθρώπων με τους οποίους μπορεί απλώς να διαφωνεί. Η εχθροπάθεια, η τυφλότητα αυτή, ενός ανθρώπου, παράγει λοιπόν, σαν ιός, τουλάχιστον δύο ακόμη ίδια τυφλούς! Όταν συναντηθούν δυο τέτοιοι τυφλοί, συμβαίνει κάτι το αξιοσημείωτο: η ανάγκη εντοπισμού καλού και κακού παραμένει ακέραια, δεν έχει χαθεί, αλλά διοχετεύεται τώρα σε ένα νέο αντικείμενο· οι δύο νομίζουν τώρα πως είναι μόνο καλοί με τρόπο ετεροκαθοριζόμενο, δηλαδή επειδή στην αντίληψή τους ο άλλος είναι… μόνο κακός. 

Αυτό είναι, καθώς λένε, η γεννήτρια των πιο τραγικών συγκρούσεων, αυτών μεταξύ ομοίως ηθικών ανθρώπων, κατά τις οποίες, η πάλη μεταξύ καλού και κακού, που πρωταρχικά θα όφειλε να γίνεται μέσα μας, εξωτερικεύεται στον έξω κόσμο. Αυτήν ακριβώς την εξωτερίκευση είναι που με τα διλήμματά μας αποτρέπονται, αν και χωρίς να το συνειδητοποιούμε έτσι. Διατηρώντας την όραση και του καλού και του κακού μέσα μας, χωρίς να μπορούμε να επιλέξουμε ποιο είναι ποιο, διατηρούμε και την ειρήνη έξω μας.