Παιχνίδι ή νίκη;

Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν χρειάζεται να περιμένουν να συμβεί κάτι ώστε μέσα από αυτή την εμπειρία να υπολογίσουν τις πιθανότητες να ξανασυμβεί και έτσι να διαμορφώσουν μια πρόβλεψη του μέλλοντος. Αυτό το κάνει μόνο η αργή, «γονιδιακή νοημοσύνη», στον ορίζοντα του χρόνου που απαιτείται για τη διαδοχή χιλιάδων γενιών (που έτσι γίνονται βήμα το βήμα «σοφότερες»).

Η μάθηση της τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή η βελτίωση της πιστότητας της γνώσης της, είναι προσομοιωτική. Σαν ένα παιχνίδι, όπου καταρχήν η νίκη και η ήττα δεν σημαίνουν κανενός τη θυσία·πόνο, αιμορραγία, ακρωτηριασμό ή θάνατο. Η τεχνητή ευφυία, όπως και η φαντασία μας, δεν πληρώνει φυσικό αυτοαναφορικό τίμημα προς την πραγματικότητα για να εξελιχθεί, αλλά αυτοβελτιώνεται δια της προσομοίωσης της τελευταίας. Τόσο οι συμβολικοί υπολογισμοί του μυαλού μας, όσο και οι πίνακες δεδομένων ενός αλγορίθμου απλώς τρέχουν μπροστά το χρόνο και όλες τις πιθανές διαδρομές και τελικές εκβάσεις μέσα από όλες τις εναλλακτικές και «φυσικά επιτρεπόμενες» δυνατές εξελίξεις.

Η διαφορά μας είναι ως προς την ταχύτητα. Αν ένας άνθρωπος χρειάζεται ίσως και ολόκληρη τη ζωή του (με αντίστοιχες αναρίθμητες «γενιές» νευρωνικών συναπτικών συνδυασμών) για να καταστεί «επαΐων» σε ένα αντικείμενο, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί θεωρητικά να το κάνει ακόμη και σχεδόν ακαριαία. 

Ωστόσο, σε ένα παιχνίδι, δύο ξεχωριστοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές αρκεί να συγκρίνουν την ευφυία τους (την υπολογιστική ικανότητά τους) ώστε να ξέρουν αμέσως το μεταξύ τους νικητή, χωρίς να παίξουν ποτέ! Ένα παιχνίδι όπου συμμετέχουν μόνο μηχανές απολυτοποιεί την πρόβλεψη -αποθεώνει τον ντετερμινισμό- και καταργεί το ίδιο το παιχνίδι.

Εδώ υπάρχει μια σοβαρή ανησυχία, που είναι εντελώς ανθρωποκεντρική. Ακριβώς η ιδέα της μόνιμης επικράτησης και κυριαρχίας επί των ομοίων ή επί του φυσικού κόσμου ή έστω η πάγια εργαλειακή χρήση όλων των άλλων υπέρ ενός, είναι που διηθεί σήμερα αρνητικά την ιδέα της τεχνητής νοημοσύνης. Η κατάργηση της διαδικασίας και η διαμιάς εμφάνιση της έκβασης είναι μια ακραία μηδενιστική θεώρηση της ύπαρξης. Μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με πυρηνικό ολοκαύτωμα, ίσως με ένα μοναδικό, ερμαφρόδιτο ή αθάνατο τελικό επιζώντα  - κι αυτό στην καλύτερη εκδοχή του σεναρίου, όπου ο εν λόγω, αν και τεχνητός, θα προλάβει «να μάθει» να είναι και αειφόρα αυτόνομος.