Πέμπτη 15.01.2026 ΚΕΡΚΥΡΑ

Ο κόσμος είναι κατανοήσιμος

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ
07 Οκτωβρίου 2023 / 10:37
ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Παραμένουν και μέρη, του μη ανθρώπινου κόσμου, μα πιθανώς και ανθρώπινα, που εξακολουθούν να είναι αχαρτογράφητα

Η ιδιότητα του σύμπαντος να μπορεί να εξηγείται από τη νόηση μέσω της γνώσης μοιάζει αυτονόητα δεδομένη σήμερα, αν και δεν είναι, αν το καλοσκεφτούμε. Ακόμη και αν υπάρχουν γειτονιές και πλευρές του σύμπαντος που δεν επιδέχονται κατανόηση, το θαυμαστό είναι η ύπαρξη πλευρών που την επιδέχονται, τουλάχιστον για τα μέτρα του ανθρώπου, χωρίς να αποτελούν απλώς… χάος.

Οι «όχι ατάκτως» αλλά επιδεχόμενοι λόγου «ερριμένοι πλίνθοι και κέραμοι» του κόσμου, λοιπόν, χτίζονται από τα βιώματα, τις συνομιλίες και τα διαβάσματά μας. Όλα αυτά αντικατοπτρίζονται μέσα μας, ενώ ταυτόχρονα, παραμένουν και μέρη, του μη ανθρώπινου κόσμου, μα πιθανώς και ανθρώπινα, που εξακολουθούν να είναι αχαρτογράφητα ή και μη ανθρωπίνως χαρτογραφήσιμα ή και απλός «αδόμητα».

Οι νευροεπιστήμες, η βιολογία, η γλωσσολογία, η ανθρωπολογία και η ψυχολογία έχουν από κοινού ως αντικείμενο τη μελέτη του ανθρώπινου εσωτερικού κόσμου, πού είναι το βασικό συστατικό τόσο της συνείδησης όσο και των ασυνειδήτων. Η ανθρωπολογία και η γλωσσολογία χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα από τον ιστορικό χαρακτήρα τους. Οι δύο αυτές, μαζί με την εξελικτική βιολογία και σε συνδυασμό με την εξέταση των συναισθηματικών λειτουργιών, από την νευροεπιστήμη και την ψυχολογία, απαντούν στο ζήτημα του σχηματισμού, της σύγκρισης και της εξέλιξης του ανθρώπινου πολιτισμικού φαινομένου, σε ένα ταξίδι που ξεκινά από τις οργανικές ενώσεις του άνθρακα. Το ταξίδι αυτό βασίζεται στο νοητικό έργο.

Όμως, η κατανοησιμότητα του κόσμου δεν αφορά αποκλειστικά τον άνθρωπο. Αν η απλή μηχανή ζητά να αναπαραγάγει το μυϊκό έργο, ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης ζητά να αναπαραγάγει το νοητικό, δηλαδή τα  αποτελέσματα της επεξεργασίας συμβόλων των φυσικών συμβάντων προς αύξηση της γνώσης μας και της εφαρμογής της στην πρόβλεψη του μέλλοντος, μέσω όχι του εγκεφάλου, αλλά μηχανών. Η τεχνητή άντληση και επεξεργασία γνώσης είναι δυνατό να προσομοιώνει τη βιολογική αντίστοιχη, αλλά αυτό δεν είναι καθόλου απαραίτητο, όπως ακριβώς η πτήση του ανθρώπου έχει επιτευχθεί όχι μέσω κυριολεκτικών φτερών, αλλά μέσω αεροστάτων, ελικοπτέρων, αεροπλάνων και διαστημοπλοίων.

ΦΩΤΟ@ pixabay

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Ο Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος γεννήθηκε το 1971 στον Πειραιά, μεγάλωσε στο Χαϊδάρι και ζει στην Κέρκυρα. Είναι νευρολόγος, απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ενώ ειδικεύτηκε στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γεώργιος Γεννηματάς» και στο Ινστιτούτο Νευρολογίας του Λονδίνου. Έχει δεκάδες διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές δημοσιεύσεις.Συμμετέχει στο καθημερινό κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι με διαλέξεις, άρθρα γνώμης και δημόσιες παρεμβάσεις. Εκτός από την παρούσα εβδομαδιαία στήλη, είναι παραγωγός του ραδιοφωνικού ενθέτου «Επισυνάψεις» στον Κύμα FM 90,3 και συγγραφέας του δοκίμιου εκλαϊκευμένης νευροεπιστήμης «Γνωστικός και ψυχικός εγκέφαλος» (ιδιοέκδοση 2014), της συλλογής έμμετρου και πεζού λόγου «Χρήζεις προστασίας» (εκδόσεις ΑΛΔΕ 2018), της συλλογής δοκιμίων φιλοσοφικού χαρακτήρα «Επισυνάψεις» (ιδιοέκδοση 2019), της ποιητικής συλλογής «Καλούπια αναπνοών» (ιδιοέκδοση 2021), της ποιητικής συλλογής «Οδηγός ισοβιτών του φθινοπώρου» (εκδόσεις Carpe Librum 2023) και του μυθιστορήματος «Εορταστικό Πρόγραμμα» (εκδόσεις Carpe Librum 2025). Επικοινωνία: [email protected]