Υπάρχει η συνείδηση;

Πολλές συζητήσεις για τη συνείδηση γίνονται χωρίς καν να επιχειρηθεί ένας ορισμός της. Ο λόγος δεν είναι κάποια αμέλεια αλλά η εγγενής και σοβαρή δυσχέρεια αυτού του ορισμού.

Η ανθρώπινη συνείδηση είναι ένα πολύπλοκο και πολυδιάστατο φαινόμενο που αποτελεί αντικείμενο φιλοσοφικών, επιστημονικών και νευροβιολογικών μελετών. Η φύση της συνείδησης παραμένει ένα από τα πιο βαθιά και συζητημένα θέματα στη φιλοσοφία και την επιστήμη.

Ως "σκληρό πρόβλημα περί της συνείδησης" θεωρείται η εξήγηση της ύπαρξης της διάστασης του βιώματος εντός των αισθήσεων, των συναισθημάτων και των σκέψεων. Το βίωμα διαφοροποιείται ως προς αυτό που θα ονομάζαμε "ζωντάνια", η οποία συνεπάγεται ταυτόχρονα, εκτός από τη βεβαιότητα μας της "ιδιοκτησίας" του, και την αντίληψη δύο  εσωτερικών οντοτήτων (εαυτών) αντί μίας: ενός μετόχου (παίκτη, δράστη και πάσχοντα της ζωής) και ενός παρατηρητή της ζωής. Ακριβώς αυτό το φαινόμενο, μαζί με τη διακύμανση του "μείγματος" των δύο ή την εναλλαγή τους, είναι στη βάση της συνείδησης ως επιπρόσθετου νευρολογικού φαινομένου.

Για κάποιους άλλους, τα στοιχεία και οι πτυχές της συνείδησης που χρειάζονται για την κατανόηση της έχουν ήδη περιγραφεί και η ιπεραιτέρω έρευνα για κάποιο επιπρόσθετο φαινόμενο θεωρείται αχρείαστη, ενώ η επιμονή των υπολοίπων σε αυτήν εξηγείται με βάση ίσως ένα είδος ψευδαίσθησής τους, ως προς την ύπαρξη κάποιου υποτιθέμενου φαινόμενου προς διερεύνηση, το οποίο έτσι κρίνεται σκιώδες. Πρακτικά, μπορεί να θεωρηθεί πως η αντίληψη των σκέψεων και των συναισθημάτων μας ως συμβάν αφορισμένο από οποιαδήποτε άλλα συμβάντα του εξωτερικού κόσμου και μαζί η ανάμνηση της αντίληψης αυτής είναι αρκετές για να εξηγήσουν το βίωμα της συνείδησης, αλλά και κάθε βίωμα.

Έτσι η συνείδηση μπορεί να είναι απλά η αυτοαντιληπτική διακύμανση μεταξύ μνήμης, αίσθησης και φαντασίας, δηλαδή νευρολογικές διαδικασίες που έχουν ήδη προσδιοριστεί και η έρευνα επί αυτών ναι μεν συνεχίζεται, αλλά έχει σαφή πατήματα σε ένα σαφές έδαφος. Η αυτοαντίληψή μας διακυμαίνεται ανάμεσα στη βίωση του εδώ / παρόντος και του εκεί/ μη παρόντος (παρελθόντος ή μέλλοντος), ώστε κάθε στιγμή να είμαστε σε άλλο βαθμό μέτοχοι ή παρατηρητές.

ΦΩΤΟ@pixabay