Παρασκευή 09.01.2026 ΚΕΡΚΥΡΑ

Χριστιανική και μουσουλμανική παρέκκλιση (;)

Κώστας Σπίγγος
15 Ιουλίου 2016 / 16:14
ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Σεσημασμένος ποινικός εγκληματίας ήταν μάλλον ο δράστης του μακελειού στη Νίκαια. Ένα τέτοιας φύσης μακελειό δεν μπορεί κατά κανένα τρόπο να εννοηθεί και προσεγγισθεί ως συνειδητή στοχευμένη πολεμική πράξη.

Ας τολμήσω λοιπόν μερικές ακατέργαστες σκέψεις, τονίζοντας ότι ζητώ να αναλύσω και όχι να επιρρίψω ευθύνες, ούτε πολύ περισσότερο, να εμπλακώ σε μανιχαϊστικές συζητήσεις περί καλού και κακού και ποιοι τα αντιπροσωπεύουν γνησιότερα πάνω στη γη: 
Ο χριστιανικός πολιτισμός και η συνοδός πολιτική του έκφραση, που είναι ο νεωτερικός ατομοκεντρικός - σχετικιστικός τρόπος σκέψης, διαφέρουν από το μουσουλμανικό πολιτισμό, ο οποίος παραμένει κοινωνιοκεντρικός και πολιτικά φανταμενταλιστικός: η προσωπικότητα εδώ δεν νοείται ποτέ ως αυτόνομη αλλά εξακολουθεί να εμπεριέχεται - αναφέρεται στην κοινωνία, οπότε και η ψυχική σύγκρουση, πολύ περισσότερο δε η παρέκκλιση, συνιστούν αδυναμία και ποτέ ελεύθερη βούληση. 
Έτσι, ο χριστιανικής προέλευσης εγκληματίας θα πρέπει απαραίτητα όχι να τιθασεύσει τα προς το αντίθετο κίνητρα, αλλά να εκλογικεύσει την πράξη του (δηλαδή, να ντύσει τα συναισθηματικά κίνητρά του με λογικά επιχειρήματα). Καθώς όμως οι εγκεφαλικές ανάγκες της εκλογίκευσης είναι ισχυρές, ισχυρότερες της απλής, αντανακλαστικής και νευρωνικά πιο πρωτόγονης αναστολής, μια κατά συρροή εγκληματική συμπεριφορά μπορεί να υιοθετηθεί μόνο από σχετικά δομημένες προσωπικότητες. Παρατηρείται, μάλιστα, έτσι το φαινόμενο ύπαρξης αδίστακτων αντικοινωνικών εγκληματιών χωρίς οψέποτε ίχνος βαθιάς μεταμέλειας.
Αντίθετα, ο μουσουλμανικής προέλευσης εγκληματίας εξακολουθεί να «απολογείται» στην κοινωνία, ώστε ευκολότερα μπορεί να μεταστρέψει την αρχική βιωνόμενη αδυναμία ελέγχου του εαυτού του, που τον οδήγησε στο έγκλημα, σε μια νέα, καθαρτική πράξη, υπέρ υποθετικού ανώτερου κοινωνικού σκοπού. 
Υπενθυμίζω ότι αν οι κύριες ψυχοπαθολογικές κατηγορίες είναι η νεύρωση, η ψύχωση και η κοινωνιοπάθεια, κατά τη νεύρωση η δυνατότητα θέασης του εαυτού μας από απόσταση και κριτικής αποτίμησης των πρακτικών αποτελεσμάτων της συμπεριφοράς μας διασώζεται εν μέρει, ενώ η απουσία μιας τέτοιας δυνατότητας, με πλήρη αποκοπή του αντικειμενικού ελέγχου της πραγματικότητας του εαυτού και του κόσμου και με παραμονή σε μια αποκλειστικά ατομική (ιδιωτική) πραγματικότητα, ορίζεται ως ψύχωση. Στην κοινωνιοπάθεια, αποκόπτεται πλέον και η ατομική πίστη στην αρχική ιδέα και το μόνο που απομένει, ως τρελός έλικας άνευ αεροσκάφους, είναι η ίδια η προσπάθεια κατίσχυσης.
Με ψυχιατρικούς όρους, λοιπόν, και πάντα στο επίπεδο της ατομικής ψυχολογίας, το χριστιανικό έγκλημα είναι περισσότερο «κοινωνιοπαθητικό», ενώ το μουσουλμανικό περισσότερο «ψυχωτικό».
* Είναι γιατρός, νευρολόγος
ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ

Ο Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος γεννήθηκε το 1971 στον Πειραιά, μεγάλωσε στο Χαϊδάρι και ζει στην Κέρκυρα. Είναι νευρολόγος, απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ενώ ειδικεύτηκε στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γεώργιος Γεννηματάς» και στο Ινστιτούτο Νευρολογίας του Λονδίνου. Έχει δεκάδες διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές δημοσιεύσεις.Συμμετέχει στο καθημερινό κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι με διαλέξεις, άρθρα γνώμης και δημόσιες παρεμβάσεις. Εκτός από την παρούσα εβδομαδιαία στήλη, είναι παραγωγός του ραδιοφωνικού ενθέτου «Επισυνάψεις» στον Κύμα FM 90,3 και συγγραφέας του δοκίμιου εκλαϊκευμένης νευροεπιστήμης «Γνωστικός και ψυχικός εγκέφαλος» (ιδιοέκδοση 2014), της συλλογής έμμετρου και πεζού λόγου «Χρήζεις προστασίας» (εκδόσεις ΑΛΔΕ 2018), της συλλογής δοκιμίων φιλοσοφικού χαρακτήρα «Επισυνάψεις» (ιδιοέκδοση 2019), της ποιητικής συλλογής «Καλούπια αναπνοών» (ιδιοέκδοση 2021), της ποιητικής συλλογής «Οδηγός ισοβιτών του φθινοπώρου» (εκδόσεις Carpe Librum 2023) και του μυθιστορήματος «Εορταστικό Πρόγραμμα» (εκδόσεις Carpe Librum 2025). Επικοινωνία: [email protected]