Ο πολιτισμός ως αντισυλληπτικό

Οι πολίτες της προηγμένης σημερινής κοινωνίας έχουμε σήμερα να σπουδάσουμε, έχουμε να χτίσουμε την καριέρα μας, έχουμε να εξασφαλίσουμε οικονομική ανεξαρτησία, έχουμε να ζήσουμε ελεύθερα τους έρωτές μας, έχουμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας, να προστατεύσουμε την ψυχική μας υγεία, να ανακαλύψουμε ποιοι είμαστε και τι θέλουμε από τη ζωή. Έχουμε να αντικρίσουμε το υπαρξιακό μας, να βρούμε νόημα μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς και συνήθως μοιάζει αβέβαιος.

Τα παιδιά δεν χωράνε εύκολα σε αυτό το πρόγραμμα ζωής. Για πολλούς ανθρώπους, δεν χωράνε ούτε αργότερα· όχι επειδή δεν αγαπούν τα παιδιά ή δεν αναγνωρίζουν την αξία της οικογένειας, αλλά επειδή οι συνθήκες μέσα στις οποίες καλούνται να πάρουν αυτή την απόφαση μοιάζουν όλο και πιο απαιτητικές.

Προφανώς η σύγχρονη αντισύλληψη είναι αυτή που καταρχάς έχει μετατρέψει μια αυτόματη πράξη σε απόφαση. Αυτό όμως είναι μόνο το τεχνικό κομμάτι. Τα παιδιά έχουν πάψει να γεννιούνται έστω… και κατά λάθος.

Ο έρωτας σήμερα μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, των οποίων η αποτροπή αποκτά κρίσιμη σημασία. Η σεξουαλική ελευθερία συνοδεύεται από μια πρωτόγνωρη αίσθηση ευθύνης. Εκτός από τον ίδιο τον φόβο της απρόβλεπτης εγκυμοσύνης, υπάρχει ένα ολόκληρο κουβάρι ανησυχιών: συσσωρευμένη βιολογική λαχτάρα που συχνά συγκρούεται με την καθημερινότητα, διαρκής μέριμνα για τη συναίνεση και τα όριά της, φόβος για τα αφροδίσια νοσήματα, θρησκευτικές ή ηθικές ενοχές που εξακολουθούν να επιβιώνουν, αγωνία για την ευχαρίστηση και την ασφάλεια της άλλης πλευράς, αμφιθυμία απέναντι στις μόνιμες σχέσεις, αβεβαιότητα για το αν ο άλλος θα σεβαστεί τις επιθυμίες, την αυτονομία ή την ελευθερία σου, με τη γυναικοκτονία βεβαίως κορωνίδα αυτής της αβεβαιότητας.

Και πάνω από όλα αυτά, αιωρείται η κρίση των άλλων. Η δημόσια έκθεση της προσωπικής ζωής, η κουλτούρα της διαρκούς αξιολόγησης από το… «πανοπτικόν» της κοινωνίας και η γενικευτική κριτική αν λαθέψεις σε κάτι από τα παραπάνω δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο έρωτας δεν βιώνεται πάντοτε ως αυθόρμητη χαρά, αλλά ως ένα περίπλοκο εγχείρημα. Ένα βουνό που πρέπει να ανέβεις χωρίς χάρτη ή, για κάποιους, ένα τέρας που κάποτε τους κυνήγησε και από το οποίο κατάφεραν να ξεφύγουν, νιώθοντας μάλιστα υπερήφανοι που γλίτωσαν.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η δημιουργία οικογένειας μετατρέπεται από φυσική πράξη της ζωής αε απόφαση και μάλιστα, σε μια απόφαση που προϋποθέτει ένα σύνθετο υπολογισμό κινδύνου. Δεν είναι μόνο το κόστος στέγασης, η εργασιακή ανασφάλεια ή η έλλειψη κοινωνικής στήριξης. Είναι και η μεταβολή της ίδιας της αντίληψης για την ελευθερία, την αυτοπραγμάτωση και τις προσωπικές επιλογές, μια μεταβολή που κάποιοι ζήτησαν και κάποιοι όχι.

Οπότε, ναι. «Δημογραφικόν ζήτημα». Αλλά ίσως πριν αναρωτηθούμε γιατί οι σημερινοί άνθρωποι δεν κάνουν παιδιά, θα έπρεπε να αναρωτηθούμε σε ποια προοπτική και σε ποια καθημερινότητα μέσα έχουν κληθεί να τα κάνουν.

ΦΩΤΟ@PIXABAY