Σαν παλιό σινεμά και σαν τη Χαλιμά...
Η απατηλή σχέση με τους ευρωπαϊκούς πόρους σκιάζει τη μεγάλη εικόνα της ζοφερής πραγματικότητας.
Σε μια περίοδο που ο δυτικός κόσμος –και ευρύτερα η παγκόσμια οικονομία– ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί, με την κατάσταση στον Περσικό Κόλπο να τροφοδοτεί τον φόβο μιας νέας και παρατεταμένης ύφεσης, η ελληνική δημόσια σφαίρα δείχνει για ακόμη μία φορά μια παράδοξη εσωστρέφεια. Με αφορμή το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο δημόσιος διάλογος μονοπωλείται σχεδόν εμμονικά από την έρευνα της Laura Kövesi, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, και τις αντιδράσεις που αυτή προκαλεί.
Κι όμως, αυτή η ιστορία δεν είναι ούτε καινούρια ούτε μοναδική. Έχει ειπωθεί –με πιο οξυδερκή τρόπο– ήδη από το 2001, μέσα από τη σάτιρα του Χρήστου Γκορίτσα στην ταινία Μπραζιλέιρο. Εκεί όπου τα ευρωπαϊκά προγράμματα δεν εμφανίζονται ως εργαλείο δημιουργίας, αλλά ως μηχανισμός προσποίησης: μια σκηνή πάνω στην οποία εκτυλίσσεται η μικροαστική φαντασίωση του εύκολου πλουτισμού. Μια απάτη.
Η σημερινή έκπληξη, λοιπόν, μοιάζει προσχηματική. Δεν μας σοκάρει η πραγματικότητα· μας σοκάρει η υπενθύμισή της.
Είναι βολικό. Η καταγγελία της διαφθοράς προσφέρει καθαρούς ρόλους: ενόχους και τιμητές. Αντίθετα, η συζήτηση για τις διεθνείς εξελίξεις, για την ενεργειακή αστάθεια, για τις αλυσιδωτές επιπτώσεις των συγκρούσεων στον Περσικό Κόλπο, απαιτεί πολυπλοκότητα, γνώση και –κυρίως– την παραδοχή ότι οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν είναι σημαντική. Κάθε άλλο. Είναι κρίσιμη για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Αλλά η μονοθεματική της ανάδειξη αποκαλύπτει ένα γνώριμο μοτίβο: την αδυναμία μας να δούμε ταυτόχρονα το δάσος και το δέντρο.
Ίσως, τελικά, το πραγματικό πρόβλημα να μην είναι η καθυστερημένη αγανάκτηση, αλλά η επιλεκτική μας προσοχή. Και σε αυτό, το «Μπραζιλέιρο» παραμένει επίκαιρο όχι μόνο ως σάτιρα μιας εποχής, αλλά ως καθρέφτης μιας διαχρονικής μας συνήθειας: να ανακαλύπτουμε εκ νέου όσα γνωρίζαμε ήδη, τη στιγμή ακριβώς που ο κόσμος γύρω μας αλλάζει δραματικά.
* «Η μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» — Στίχοι: Άρης Δαβαράκης · Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις · 1η ερμηνεία: Βασίλης Λέκκας
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
