Οι Πέρσες, ο Ξέρξης και ο Τραμπ στα Στενά

Το 480 π.Χ., ο στόλος του Ξέρξη έχει εγκλωβισθεί στα στενά της Σαλαμίνας και οι ευκίνητες μικρές τριήρεις των Ελλήνων κατανικούν τις υπέρτερες Περσικές δυνάμεις. Ο Αισχύλος διεκτραγωδεί το πάθημα του Ξέρξη ως αποτέλεσμα της αλαζονείας του που δεν του επέτρεπε να δει και να κρίνει καθαρά. Η αλαζονεία τυφλώνει.

Η Άτη ήταν θεότητα που προκαλούσε σύγχυση και πνευματική τύφλωση. Οδηγούσε τους αλαζόνες, αυτούς δηλαδή που δεν σέβονται τον άλλο, φίλο ή αντίπαλο, σε απερίσκεπτες πράξεις και στην ήττα. Είναι η ίδια η περίπτωση των Αθηναίων του Θουκυδίδη που, εξίμισι δεκαετίες μετά την Σαλαμίνα, αυτοκρατορικοί πλέον και αλαζόνες περί την ανυπέρβλητη ισχύ τους έναντι των Μηλίων, θα συντριβούν στην Σικελία. Ύβρις, άτη, νέμεσις, τίσις είναι το επαναλαμβανόμενο μοτίβο της ανόδου και της πτώσης των αυτοκρατοριών. 

Η Ιστορία διδάσκει ότι η Ιστορία δεν διδάσκει – όπως δίδασκε ο Χέγκελ. Από τον Ξέρξη μέχρι τον Τραμπ, μια χρονική απόσταση δυόμισι χιλιάδων ετών, οι μεγάλοι εγκλωβίζονται σε στενά. Από τα στενά της Σαλαμίνας σε αυτά του Ορμούζ η απόσταση είναι τρεισήμισι χιλιάδες χιλιόμετρα. Οι πέριξ του Περσικού Κόλπου πολυάριθμες βάσεις και τα αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ συνιστούν τεράστια δύναμη πυρός αλλά συγχρόνως εύκολο στόχο για τις ευκίνητες τριήρεις, πλωτά και εναέρια ντρόουνς, των σημερινών Περσών. 

Ο Χορός των Περσών γερόντων και η βασιλομήτωρ Άτοσσα, στην τραγωδία του Αισχύλου, περιμένουν αγωνιωδώς ειδήσεις. Η Άτοσσα αφηγείται ένα δυσοίωνο όνειρο. Λίγο αργότερα ο αγγελιοφόρος φθάνει και αναγγέλλει την ήττα του Περσικού στόλου. Βασιλομήτωρ και Χορός θρηνούν. Στη συνέχεια εμφανίζεται το πνεύμα του Δαρείου, που εξηγεί ότι η συμφορά οφείλεται στην ύβρη του Ξέρξη. Στο τέλος επιστρέφει ο ίδιος ο Ξέρξης, καταρρακωμένος, και μαζί με τον Χορό θρηνεί για την συμφορά που βρήκε την αυτοκρατορία.

Ο Τραμπ, σε αντίθεση με τον αδύναμο, ανοϊκό προκάτοχό του, είναι πανίσχυρος αλλά παρανοϊκά αλαζονικός. Υπουργοί και σύμβουλοι αντλούν δύναμη μόνο από αυτόν και δεν τον δυσαρεστούν με κακά νέα. Διπλωμάτες καριέρας έχουν αντικατασταθεί από συγγενείς και φίλους που επίσης δεν τον δυσαρεστούν. Ο ΑΓΕΕΘΑ και ο επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, που γνωρίζουν, δεν εισακούγονται. Ο πόλεμος με αγωγές κατά ΜΜΕ μαίνεται. Για τις κακές εξελίξεις φταίνε πάντα οι «κομμουνιστές» δημοκρατικοί και ο Μακρόν. 

Κάμποσοι θεωρητικοί, γοητευμένοι από την υπέρτερη δύναμη των ΗΠΑ, λένε ότι υπάρχει στο βάθος σχέδιο: το σχέδιο στραγγαλισμού της Κίνας. Όμως χθες ο ίδιος ο Τραμπ κάλεσε Κίνα και Μακρόν σε βοήθεια! Εγκλωβισμένοι σε σχήματα του παρελθόντος, οι θεωρητικοί μας δεν θεωρούν ως χάος τα παίγνια Τραμπ αλλά τα Ιρανικά αντίμετρα στο Ορμούζ. Το sui generis φαινόμενο δεν χωράει στα κλασικά διεθνοπολιτικά σχήματα. Ο Τραμπ δεν ηγεμονεύει. (Αντόνιο Γκράμσι, Παναγιώτης Κονδύλης: Άλλο δύναμη, άλλο ισχύς και ηγεμονία.)

 Το παραφουσκωμένο ύφος του Τραμπ, όταν μιλάει στο κοινό ή κατ’ ιδίαν, θυμίζει τους δύο μεγάλους δικτάτορες του μεσοπολέμου. Το ίδιο φούσκωναν στις ομιλίες τους διασκεδάζοντας τα πλήθη. Καμία συμφωνία στο Μόναχο ή στην Μόσχα δεν θα τους σταματούσε. Η Κοινωνία των Εθνών (πρόδρομος ΟΗΕ) είχε περιπέσει σε πλήρη ανυποληψία εξ αιτίας τους. Το διεθνές δίκαιο ακυρωνόταν και μόνο οι «ηθικές» των δύο ανδρών υποτίθεται θα τους σταματούσαν! Τους σταμάτησε τελικά η υπέρτερη φυσική ροή των πραγμάτων. 

Δύο φορές έκαναν διαπραγματεύσεις οι ΗΠΑ με τον Ιράν. Και τις δύο φορές επιτέθηκαν ύπουλα, παραβιάζοντας το αρχαίο δίκαιο της μη επίθεσης όσο κρατούν οι διαπραγματεύσεις. Τώρα με ποια αξιοπιστία θα διαπραγματευθούν για να σταματήσουν τον πόλεμο; Ακόμη και αν ο Τραμπ κηρύξει ξανά προσωπική «νίκη», πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος συγκάλυψης του χάους που ο ίδιος προκάλεσε. Πιο πολύ και από το Ιρανικό καθεστώς, ο Τραμπ κλονίζει την Αμερικανική αυτοκρατορία με τις 750 εξωχώριες βάσεις της.

ΥΓ: Η εικόνα του παλαιού κομμουνιστή, υπουργού του ΣΥΡΙΖΑ, να διαδηλώνει στο Σύνταγμα με την φωτογραφία του Αλί Χαμενεΐ ανά χείρας επιβάλλει σχολιασμό. Την δεκαετία του 1980, επί Χομεϊνί, είχε ο εκλιπών Χαμενεΐ ως πρόεδρος της χώρας υπογράψει τις διώξεις χιλιάδων μελών του Τουντέχ – κάποτε ισχυρού Κομμουνιστικού Κόμματος του Ιράν. Βασανισμοί, συνοπτικές δίκες, συνοπτικές αγχόνες. Μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος αναγκάσθηκαν να εμφανισθούν στην Ιρανική τηλεόραση για να «ομολογήσουν» ότι ήταν πράκτορες της Σοβιετικής Ένωσης και κατόπιν εξαφανίσθηκαν. Κι ας είχαν αγωνισθεί όλοι μαζί, μουλάδες και κομμουνιστές, κατά του Σάχη και της αστυνομίας του.

ΦΩΤΟ@FILOLGIKOS NOMIKOS