Κάτω από το χαλί

Η αποκάλυψη της κακοποίησης ενός ανήλικου παιδιού κινητοποίησε τους θεσμούς. Συλλήψεις, δικογραφία, δικαστική πορεία. Έγινε το αυτονόητο. Όμως αυτό δεν αρκεί. Η δικαιοσύνη τιμωρεί, δεν αποκαθιστά. Οι δομές προστασίας φυλάσσουν, δεν θεραπεύουν. Και η κοινωνία συχνά ανακουφίζεται πρόωρα, πιστεύοντας ότι το ζήτημα «έκλεισε».

Δεν έκλεισε. Κάθε φορά που τέτοια εγκλήματα αποδίδονται σε «ιδιαιτερότητες» κοινοτήτων, μετατρέπονται σε άλλοθι. Η κακοποίηση ανηλίκου δεν είναι πολιτισμικό χαρακτηριστικό. Είναι έγκλημα. Και τα εγκλήματα δεν εξηγούνται· αντιμετωπίζονται.

Η χρόνια απουσία του κράτους από συγκεκριμένες περιοχές —χωρίς επαρκή εκπαίδευση, υγεία και κοινωνική φροντίδα— δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης. Εκεί ευδοκιμεί τόσο η εκμετάλλευση όσο και η ψηφοθηρία. Η εγκατάλειψη βαφτίζεται «ιδιαιτερότητα» και η ευθύνη μετατίθεται αλλού.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι θα απογίνει αυτό το παιδί.

Είναι αν η κοινωνία της Κέρκυρας θα αρκεστεί, για ακόμη μία φορά, στο να σπρώξει το πρόβλημα κάτω από το χαλί.

Γιατί αν η απάντηση είναι «όχι», τότε η υπόθεση αυτή δεν τελειώνει στο δικαστήριο.

Δεν αρκεί να περιγράψουμε το πρόβλημα ούτε να αρκεστούμε στη δικαστική του κατάληξη. Αν θέλουμε αυτή η υπόθεση να μην επαναληφθεί, οφείλουμε να πούμε καθαρά τι πρέπει να γίνει.

Πρώτον: διαρκής παρακολούθηση της υπόθεσης. Όχι μόνο της δίκης, αλλά και της πορείας του παιδιού: με ποιο σχέδιο αποκατάστασης, με ποια εκπαιδευτική προοπτική, με ποιον υπεύθυνο θεσμό. Η δημοσιότητα δεν τελειώνει με το κατηγορητήριο.

Δεύτερον: λογοδοσία των τοπικών αρχών. Δήμος, Περιφέρεια και κοινωνικές υπηρεσίες οφείλουν να απαντήσουν: υπήρχε γνώση; υπήρχαν ενδείξεις; υπήρξε παρέμβαση; Η πρόληψη δεν είναι γενική αρχή· είναι συγκεκριμένη ευθύνη.

Τρίτον: σταθερή παρουσία κοινωνικών υπηρεσιών στους οικισμούς. Όχι περιστασιακές επισκέψεις και προγράμματα βιτρίνας. Μόνιμοι κοινωνικοί λειτουργοί, διασύνδεση με σχολεία, καταγραφή κινδύνων. Χωρίς διαμεσολαβητές και εξαρτήσεις.

Τέταρτον: προστασία όσων μιλούν. Επαγγελματίες και πολίτες που καταγγέλλουν κακοποίηση πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν θα εκτεθούν. Η σιωπή δεν σπάει με ηθικά κηρύγματα, αλλά με ασφάλεια.

Πέμπτον: δημόσια παραδοχή ότι το πρόβλημα υπάρχει. Όχι υπεκφυγές, όχι «μεμονωμένα περιστατικά». Όταν κάτι επαναλαμβάνεται, είναι δομικό. Και τα δομικά προβλήματα λύνονται μόνο με πολιτική βούληση.

Όχι αγανάκτηση μίας ημέρας. Όχι κλείσιμο φακέλου. Αλλά παρακολούθηση, ερωτήματα και επιμονή.