Πώς να μη γίνετε διάσημοι 

Όταν η ενισχυμένη με τετρααιθυλικό μόλυβδο βενζίνη εισήχθη στις αρχές της δεκαετίας του 1920 από 3 αμερικανικές εταιρείες, με σκοπό τη βελτίωση απόδοσης της καύσης της απλής βενζίνης, αρκετοί επιστήμονες και δημόσιοι λειτουργοί υγείας εξέφρασαν αμέσως έντονες επιφυλάξεις. 

Η τοξικότητα του μολύβδου ήταν ήδη γνωστή από την αρχαιότητα. Αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι γιατροί –ανάμεσά τους ο Ιπποκράτης και ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος– είχαν περιγράψει τις δηλητηριάσεις των μεταλλωρύχων και των μεταλλουργών , ενώ ως τον 19ο αιώνα, η ιατρική βιβλιογραφία είχε καταγράψει διεξοδικά τις νευροτοξικές και άλλες επιπτώσεις της ουσίας, ιδιαίτερα σε εργαζομένους που εκτίθενται σε βαφές ή υδραυλικά συστήματα με μόλυβδο. Για τον υπόλοιπο πληθυσμό, όμως, ο μόλυβδος δεν αποτελούσε κίνδυνο. Στο φυσικό έδαφος, απαντάται σε ελάχιστες συγκεντρώσεις, λίγα μέρη στο εκατομμύριο, και συνήθως σε χημικές μορφές μη απορροφησιμες από τον ανθρώπινο οργανισμό.

Το 1924-1925, μετά τον θάνατο και την εμφάνιση ψύχωσης σε πολλούς εργαζομένους ενός εργοστασίου παραγωγής στο Ν. Τζέρσεϊ,  η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ ανέστειλε προσωρινά την παραγωγή του νέου καυσίμου για να διεξαγάγει έρευνα, που το αθώωσε. Ο εφευρέτης του, Thomas Midgley Jr˙ επιχείρησε να αποδείξει πόσο υπερβολικές θεωρούσε τις ανησυχίες τρίβοντας τα χέρια του με την ενισχυμένη βενζίνη μπροστά στους δημοσιογράφους. 

Η ιστορία έδειξε αμείλικτα ότι μια ολόκληρη γενιά εκτέθηκε σοβαρά. Το να περάσεις την παιδική ηλικία σου κοντά σε αυτοκινητόδρομους κόστισε σε αμέτρητα παιδιά σημαντικό μέρος των γνωστικών τους ικανοτήτων, μια εκτιμώμενη απώλεια έως και 7,4 μονάδων IQ, ανάλογα με τη δόση και θεωρείται ότι συνέβαλε σε μια πιο δύσκολα μετρήσιμη αύξηση στη βίαιη συμπεριφορά. Για να γίνει αυτό αντιληπτό, ας σημειωθεί ότι ο μέσος ενήλικας με IQ=100 που λύνει απλές αριθμητικές πράξεις (π.χ. 47×9, 138/6), αν έχει IQ 93 θα χρειαστεί περίπου 20% περισσότερο χρόνο, καθώς χρειάζεται περισσότερα ενδιάμεσα βήματα στο μυαλό του. Το πρόβλημα όμως δεν είναι ακριβώς το άτομο· είναι ότι όταν τέτοιες μικρές μετατοπίσεις συμβούν σε ολόκληρους πληθυσμούς, βλέπουμε μεγάλη διαφορά στην ακαδημαϊκή και κοινωνική λειτουργία. 

Εύλογα τίθεται το ερώτημα: δεν φοβούνταν οι εταιρείες τι θα συνέβαινε αν τα πράγματα δεν τους επιβεβαίωναν; Η υιοθέτηση της μολυβδωμένης βενζίνης δεν ήταν προϊόν άγνοιας, αλλά ένα νοητικό σφάλμα: η διαθέσιμη γνώση κρίθηκε επαρκής μόνο για να ειπωθεί ότι ο μόλυβδος δεν δηλητηριάζει παρά μόνο όσους εργάζονται με αυτόν, ενώ παράλληλα, η έκθεση του γενικού πληθυσμού προβλέφτηκε ότι θα παρέμενε σε «ασφαλή» επίπεδα. Η ιστορία αυτή είναι ίσως από τα πιο καθαρά παραδείγματα του πώς η σκοπιμότητα μπορεί να θολώσει άνετα την κρίση μας απέναντι ακόμη και σε τεκμηριωμένους κινδύνους. 

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι λίγο αργότερα, το 1920, το ίδιο πρόσωπο, ο Thomas Midgley Jr.  εφηύρε το φρέον. Το αέριο που κατέστη υπεύθυνο για την τρύπα του όζοντος και ευτυχώς έχει αντικατασταθεί και αυτό, εδώ και μερικές δεκαετίες. Σημειώνεται βεβαίως ότι οι υπεύθυνες εταιρείες δεν αποζημίωσαν την κοινωνία, ούτε στις ΗΠΑ ούτε και αλλού στον κόσμο, για τις βλάβες που προκλήθηκαν.