Εύκολα γνωρίζεις – δύσκολα αποφασίζεις

Η νοημοσύνη δεν είναι μόνο μια περιγραφική έννοια, δηλαδή επινόηση ή ιδέα του ανθρώπων για να περιγράψουν κάτι που  αφορά μόνο το άτομο τους ή έστω το μυαλό όλων, αλλά αποτελεί και μια φυσική πραγματικότητα, είναι ένα αντικειμενικό φυσικό φαινόμενο: είναι η δυνατότητα οργάνωσης κάποιων μερών της υλικής πραγματικότητας (εν μέσω εξωτερικού χάους) – όχι όμως οποιασδήποτε οργάνωσης, αλλά της οργάνωσης εκείνης που καθρεφτίζει –με βάση έναν κάποιο κανόνα– τις αόρατες αιτιολογικές σχέσεις μεταξύ άλλων φυσικών μερών της πραγματικότητας. Έτσι, η νοημοσύνη είναι ένα ενιαίο φαινόμενο, αδιαίρετο από την ίδια τη φύση του κόσμου.

Πώς ξέρουμε όμως ότι κάτι από τον υλικό κόσμο εμφανίζει όντως μια τέτοια οργάνωση; Οι θεμελιώδεις εξωτερικές εκδηλώσεις της είναι δύο: η πρόβλεψη του μέλλοντος και η ανάλογη της πρόβλεψης παρέμβαση προς αλλαγή του. Η νοημοσύνη μπορεί να διακριθεί σήμερα σε βιολογική και μη βιολογική (τεχνητή) και η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ τους είναι ότι η βιολογική (ο άνθρωπος) ασκεί αυτόνομα την παρέμβαση, με κριτήριο την ατομική επιβίωση και αναπαραγωγή αλλά και τις επικαθήμενες ιδέες (ηθική), καθώς διαθέτει θέληση εναρμονισμένη –προς το παρόν– με τις βιολογικές αναγκαιότητες. Η ανθρώπινη νοημοσύνη δεν βρίσκεται ποτέ σε θέση αναμονής, περιμένοντας οδηγίες, ούτε καν κάποια έγκριση στις προτάσεις που μπορεί να απορρέουν από τα συμπεράσματά της.  Η γνώση παραμένει ούτως ή αλλως στην υπηρεσία της θέλησης για τον απλό λόγο ότι η θέληση εμφανίζεται πρώτη.

Χωρίς τη θέληση, το μυαλό μας θα ήταν ένας παντογνώστης χάρτης με μηδενική όμως δύναμη, αφού δεν θα ήξερε πώς να… χρησιμοποιήσει τον εαυτό του. Οι χάρτες χρησιμεύουν μόνο σε όσους έχουν ένα σκοπό (τη μετακίνησή τους). Αν πάντως κάποιος έβαζε στο χάρτη και τον πληροφορία ότι οι χάρτες χρησιμεύουν για να πηγαίνουν κάποιοι κάπου, το επόμενο ανάχωμα θα ήταν ότι δεν θα μπορούσε να προσδιορίσει με προβλέψιμο τρόπο πού να πάει. Εκεί που φτιάχνουν χαρτί ή μελάνι; Εκεί πού δεν έχει πυρκαγιές; Εκεί που κάποιος κρατά στο χέρι έναν χάρτη; Κάπου που δεν μπορούμε να φανταστούμε;

Με την προσπάθεια έξωθεν αυτοματοποίησης της απόφασης, επιπρόσθετα της γνώσης, ξεκινούν τα δύσκολα. Ούτως ή άλλως, η τέλεια απόφαση απαιτεί και τέλεια κατηγοριοποίηση του κόσμου, κάτι που μαθηματικά είναι ανέφικτο. Από την άλλη, το να εμπιστευτούμε την τεχνητή νοημοσύνη στον να επιλέξει τους σκοπούς της για τον κόσμο, εμπεριέχει στατιστικά πολύ μεγάλη πιθανότητα για το κακό του ανθρώπου και ελάχιστη για κάτι το καλό ή έστω για ταύτιση των σκοπών της με αυτούς των ανθρώπων. Ας μην ξεχνάμε ότι ούτε καν το βιολογικό μυαλό δεν έχει κριθεί ακόμη εξελικτικά –απαιτούνται πολλές χιλιάδες χρόνια για κάτι τέτοιο– ως προς το κατά πόσον ενδυναμώνει ή αποδυναμώνει την επιβίωση και αναπαραγωγή ενός είδους. Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη που αποφασίζει και πράττει αυτόνομα αποτελεί εξ ορισμού έναν κίνδυνο σίγουρα πιο απρόβλεπτο από τα πυρηνικά όπλα, τα οποία, αν μη τι άλλο… δεν εκτοξεύονται από μόνα τους και σίγουρα πολύ πιο απρόβλεπτο από το ίδιο το μυαλό μας.