Δεν είναι μόνο το τρυπάνι. Είναι το υπόδειγμα ζωής
Δεν γίνεται να λέμε «όχι» στις εξορύξεις και «ναι» σε μια ανάπτυξη που καταβροχθίζει ενέργεια, νερό και φυσικούς πόρους. Η αντίφαση δεν ακυρώνει την αντίσταση. Αποκαλύπτει την ανάγκη να αλλάξει το ίδιο το παραγωγικό μοντέλο. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το τρυπάνι στο Ιόνιο. Είναι η οικονομία που το απαιτεί και ο τρόπος ζωής που τη συντηρεί.
Η αντίθεση στις εξορύξεις δεν αποκτά νόημα επειδή υπερασπίζεται το υπάρχον παραγωγικό μοντέλο, αλλά ίσα ίσα, επειδή αμφισβητεί την αναγκαιότητα της διαιώνισής του.
Εάν συνεχιστεί το business as usual, με διαρκή αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης, επέκταση του τουρισμού, περισσότερες μεταφορές, περισσότερες κατασκευές και αδιάκοπη αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων, τότε η άρνηση αξιοποίησης ενός πιθανού εγχώριου κοιτάσματος εμφανίζεται αντιφατική. Γιατί να απορρίπτεται η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου, ενώ εξακολουθεί να καταναλώνεται εισαγόμενο;
Η αντίφαση, ωστόσο, δεν ακυρώνει την περιβαλλοντική θέση. Αναδεικνύει το πραγματικό της περιεχόμενο: δεν αρκεί να αλλάξει η πηγή της ενέργειας· πρέπει να επανεξεταστούν οι κοινωνικές ανάγκες, οι παραγωγικές προτεραιότητες και οι μηχανισμοί που καθορίζουν τη ζήτησή της.
Αυτή είναι μια πολύ πιο ριζοσπαστική πρόταση από την απλή υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων με ανανεώσιμες πηγές. Θέτει υπό αμφισβήτηση την αντίληψη ότι η οικονομική μεγέθυνση αποτελεί αυτονόητο συνώνυμο της κοινωνικής προόδου, ανεξάρτητα από το περιβαλλοντικό κόστος, την ποιότητα της εργασίας και την κατανομή του παραγόμενου πλούτου.
Στην Κέρκυρα, για παράδειγμα, η άρνηση των εξορύξεων δεν μπορεί να γίνεται στο όνομα της τουριστικής μεγέθυνσης. Γι' αυτό, άλλωστε, και η αντίδραση των κυρίαρχων παραγόντων του τουριστικού τομέα, καθώς και των συνοδοιπόρων τους, ακόμη και των μικρότερων, δεν είναι πειστική. Αντίθετα, το ζητούμενο βρίσκεται στη μικρότερη ενεργειακή και υδατική επιβάρυνση, στις καλύτερες δημόσιες υποδομές, στη διαφοροποίηση της παραγωγής και στον περιορισμό της εξάρτησης από μια οικονομία που εξαντλεί τους φυσικούς της πόρους.
Υπάρχει, βεβαίως, μια κρίσιμη προϋπόθεση: η μετάβαση δεν μπορεί να επιβληθεί ως λιτότητα στους πολλούς, ενώ η συσσώρευση πλούτου και η υπερκατανάλωση των λίγων παραμένουν ανέγγιχτες. Διαφορετικά, η οικολογική πολιτική κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη έναν μηχανισμό κοινωνικής ανισότητας.
Η αντίθεση στις εξορύξεις είναι πολιτικά ισχυρότερη όχι όταν υπόσχεται ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε όπως σήμερα χωρίς να τρυπήσουμε το Ιόνιο, αλλά όταν υποστηρίζει ότι ακριβώς αυτός ο τρόπος ζωής και παραγωγής πρέπει να αλλάξει.
Εάν αυτό δεν αναδειχθεί, οι υπέρμαχοι των εξορύξεων θα μπορούν να παρουσιάζουν την αντίδραση ως μικρή και γραφική, απέναντι σε μια υποτιθέμενη ευρεία κοινωνική υποστήριξη, που συχνά συγχέεται με την άγνοια ή την αδιαφορία. Θα αξιοποιούν, επίσης, την αντιφατική στάση των παραγόντων του τουρισμού, που αντιμετωπίζουν το περιβάλλον με τη λογική της «πίσω αυλής». Όπως ακριβώς συνέβη και με τα σκουπίδια. Μακριά από μένα κι ας είναι… δέκα μέτρα!
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
