Βίος και πολιτεία – το sequel
Όταν η πρόκληση είναι φτιαγμένη για να γίνει είδηση, η αναπαραγωγή της μπορεί άθελά της να της δώσει το ισχυρότερο όπλο: βεληνεκές.
Στον «Βίο και Πολιτεία» του Νίκου Περάκη χρειαζόταν μια βόμβα στις τηλεπικοινωνίες για να απαιτήσει κάποιος τηλεοπτικό χρόνο. Σχεδόν σαράντα χρόνια αργότερα, το sequel θα ήταν πολύ φθηνότερη παραγωγή.
Δεν χρειάζεται να καταλάβεις τον πομπό. Αρκεί να δημιουργήσεις κάτι που ο πομπός δύσκολα μπορεί να αγνοήσει.
Μια παράδοξη πράξη γίνεται είδηση. Αναπαράγεται, αποκτά εμβέλεια και προκαλεί την αναζήτηση του «ποιος» και του «γιατί». Τότε, πάνω στην ήδη εξασφαλισμένη δημοσιότητα, μπορεί να ταξιδέψει το πραγματικό μήνυμα, ακόμη και ένα συντριπτικό, επώνυμο ηθικό πλήγμα.
Η αφορμή ήταν το όχημα. Ο Τύπος κινδυνεύει να γίνει ο μεταφορέας.
Αυτή είναι η νέα ασυμμετρία. Δεν χρειάζεσαι εφημερίδα, κανάλι ή μεγάλο ακροατήριο. Μπορείς να δανειστείς την ισχύ τους. Μια μικρής εμβέλειας ενέργεια, μέσω της αναπαραγωγής, παράγει δυσανάλογα μεγάλο δημόσιο αποτέλεσμα.
Εδώ αρχίζει η ευθύνη του Τύπου. Ο δημοσιογράφος δεν είναι ταχυδρόμος. Το ότι κάτι συνέβη δεν τον υποχρεώνει να μεταφέρει αυτούσιο όλο το φορτίο που κάποιος τοποθέτησε επάνω του. Οφείλει να διακρίνει το γεγονός από το μήνυμα, την πληροφορία από τον ισχυρισμό, την είδηση από την επικοινωνιακή χρήση της.
Ιδίως όταν το φορτίο είναι μια βαριά ηθική κατηγορία. Η δημοσίευσή της παράγει αποτέλεσμα πριν ακόμη εξακριβωθεί. Ο κατονομαζόμενος καλείται να αμυνθεί σε πεδίο που δεν επέλεξε. Αν σιωπήσει, η σιωπή ερμηνεύεται. Αν απαντήσει, αναπαράγει όσα τον πλήττουν. Η επίθεση χρειάζεται ώρες· η αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί χρόνια.
Η δημοσιογραφική επιφύλαξη εδώ δεν είναι λογοκρισία ούτε υπεκφυγή. Είναι ουσία της δουλειάς: η δημοσιότητα δεν προσφέρεται αυτομάτως σε κάθε ισχυρισμό μαζί με το γεγονός που τον κουβαλά επάνω.
Γι’ αυτό το «είναι είδηση» δεν αρκεί ως άλλοθι. Τι γνωρίζουμε; Τι ελέγξαμε; Τι αποτελεί απλώς ισχυρισμό; Και μήπως, αναπαράγοντας ολόκληρο το μήνυμα, κάνουμε ακριβώς εκείνο που ο σχεδιασμός του περίμενε από εμάς;
Στον «Βίο και Πολιτεία» έπρεπε να φτάσεις στον πομπό για να πάρεις τον αέρα. Στο sequel μπορεί να αρκεί να κάνεις τον πομπό να έρθει σε σένα.
Το αν θα σου παραδώσει και το μικρόφωνο είναι δική του ευθύνη.
Γιατί στο τέλος μπορεί να μείνει μόνο:
«Λες;»
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
