Αλήθεια τώρα, όλα έχουν την τιμή τους;
Με ποιους όρους, όμως, παραχωρείται η διαχείριση ενός δημόσιου αγαθού; Και πού τελειώνει η προστασία και αρχίζει η εμπορευματοποίηση; Πέρα από τα 905 ευρώ τον μήνα, υπάρχει μια βαθύτερη συζήτηση για την αξία όσων δεν αποτιμώνται σε χρήμα.
Γιατί να εναντιωθεί κανείς στη δημιουργία ενός καταδυτικού πάρκου στην Παλαιοκαστρίτσα; Η προστασία του βυθού, η ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και η ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού αποτελούν σοβαρά επιχειρήματα υπέρ του εγχειρήματος. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προστασία του δημόσιου χώρου ταυτίζεται με την εμπορική του εκμετάλλευση.
Οι αλιείς της Παλαιοκαστρίτσας και των Λιαπάδων αντιμετωπίζουν περιορισμούς στα παραδοσιακά αλιευτικά πεδία. Τα τουριστικά καΐκια υπόκεινται σε περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα και την αγκυροβολία. Σχεδόν 879 στρέμματα θάλασσας παραχωρούνται για είκοσι χρόνια έναντι 905 ευρώ τον μήνα. Το ύψος του τιμήματος και τα κριτήρια καθορισμού του χρειάζονται εξηγήσεις. Αλλά το ουσιαστικό πρόβλημα βρίσκεται βαθύτερα.
Σταδιακά, η γη, η θάλασσα, ακόμη και ο αέρας, αντιμετωπίζονται ολοένα περισσότερο ως πεδία οικονομικής αξιοποίησης. Η πρόσβαση, η χρήση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η προστασία τους αποκτούν εμπορικό αντίτιμο. Μαζί μεταβάλλονται και οι αντιλήψεις μας: εκεί όπου συνυπήρχαν κοινά αγαθά, συλλογικές χρήσεις και αξίες που δεν αποτιμώνται σε χρήμα, ενισχύεται η αντίληψη ότι η οργανωμένη διαχείριση προϋποθέτει οικονομική εκμετάλλευση.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη αντίληψη που αποδίδει στην αγορά κεντρικό ρόλο ακόμη και στη διαχείριση των φυσικών αγαθών. Δεν σημαίνει ότι κάθε ιδιωτική πρωτοβουλία είναι επιζήμια ή ότι η δημόσια διαχείριση εγγυάται αυτομάτως καλύτερα αποτελέσματα. Θέτει, ωστόσο, το ερώτημα αν η οικονομική απόδοση τείνει να γίνεται το κυρίαρχο κριτήριο.
Από αυτή την άποψη, ακόμη και η πρόθεση του Δήμου να δημιουργήσει δικό του καταδυτικό πάρκο, ως εναλλακτική στην ιδιωτική πρωτοβουλία, δεν απαντά κατ' ανάγκην στο βασικό ζήτημα. Όπως και στην περίπτωση των ναυδέτων, η διαφορά δημόσιας και ιδιωτικής διαχείρισης έχει ασφαλώς σημασία. Δεν εξαντλεί όμως τη συζήτηση για το αν και σε ποιον βαθμό πρέπει να συνδέεται η προστασία ενός φυσικού αγαθού με την εμπορική του αξιοποίηση.
Άλλωστε, η αδυναμία του Δημοσίου να προστατεύσει αποτελεσματικά έναν χώρο μπορεί να αποτελεί επιχείρημα υπέρ της αναζήτησης άλλων σχημάτων διαχείρισης. Δεν θα έπρεπε, όμως, να οδηγεί αυτομάτως στην παραχώρησή του, χωρίς προηγουμένως να εξετάζονται οι δυνατότητες ενίσχυσης της δημόσιας ευθύνης και συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας.
Η θάλασσα χρειάζεται προστασία, κανόνες και έλεγχο. Δεν χρειάζεται κατ' ανάγκην επιχειρηματία για να αποκτήσει αξία. Την έχει ήδη. Και αυτή ακριβώς η αξία, που δεν χωρά σε κανένα μίσθωμα, είναι εκείνη που οφείλει πρωτίστως να υπερασπιστεί η κοινωνία.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
