Ο Χαλασμός της Εβραϊκής Κοινότητας της Κέρκυρας Σαν Σήμερα

Η Κέρκυρα φιλοξενούσε, από τον μεσαίωνα, πολυπληθή εβραϊκή κοινότητα. Το 1891, χρονιά του αντισημιτικού πογκρόμ στην Κέρκυρα, οι Εβραίοι του νησιού ήταν περί τους 4000. Επρόκειτο τώρα για επανάληψη της διαβόητης «συκοφαντίας του αίματος». Οι Εβραίοι υποτίθεται ότι απήγαγαν και θυσίαζαν χριστιανόπουλα. Με προτροπές του άλλοτε τρικουπικού άλλοτε δηλιγιαννικού Ιάκωβου Πολυλά, που εξέδιδε στην Κέρκυρα τον «Ρήγα Φεραίο, εφημερίδα πολιτική και φιλολογική» (sic!), αλλά και άλλων ταγών του τόπου, όχλος συγκεντρωνόταν επί ημέρες (περί το Πάσχα της χρονιάς εκείνης) στις εισόδους της Εβραϊκής (συνοικίας) και πετροβολούσε και κακοποιούσε.

Αποτέλεσμα: περί τους 10-20 οι νεκροί Εβραίοι, εκατοντάδες οι τραυματίες και 2000 οι Εβραίοι αυτοί που, τα επόμενα χρόνια, θα μετανάστευαν σε άλλους τόπους – κυρίως στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Έφευγαν για να γλιτώσουν από το τόσο μαζικό μίσος που εκδηλώθηκε ξαφνικά εναντίον τους. Κατά μια ειρωνεία της ιστορίας, αυτοί οι 2000 Εβραίοι και οι άμεσοι απόγονοί τους θα ήταν αυτοί που θα γλίτωναν και από τον χαλασμό του 1944. Είχαν εγκαίρως βρει άσυλο σε μια μουσουλμανική χώρα – που, παρεμπιπτόντως, φιλοξενούσε επίσης πολυπληθή και σαφώς πιο φιλική προς αυτούς ελληνική κοινότητα.

Στις 9 Ιουλίου 1944, οι Κερκυραίοι έβλεπαν τους συντοπίτες τους Εβραίους να συγκεντρώνονται στην κεντρική πλατεία της πόλης ακολουθώντας την γερμανική διαταγή της προηγούμενης ημέρας. Από τους 2000 Εβραίους του νησιού, παρουσιάσθηκαν 1800. Θα οδηγούντο στο Παλαιό Φρούριο και από εκεί στο Άουσβιτς με ενδιάμεσο σταθμό το στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Μόνο 165 επέστρεψαν. Συγχρόνως, διάβαζαν οι Κερκυραίοι την ημέρα εκείνη την εξής τοιχοκολλημένη προκήρυξη υπογεγραμμένη επωνύμως από τον νομάρχη, τον δήμαρχο και τον διευθυντή της Αστυνομίας:

«Όπως εγένετο και εις την λοιπήν Ελλάδα ούτω και εις την νήσον της Κερκύρας συνεκεντρώθησαν οι Ισραηλίται και αναμένουν την αποστολήν των προς εκτέλεσιν εργασίας. Το μέτρον τούτο θα χαιρετισθή εκ μέρους του νομοταγούς γηγενούς πληθυσμού της Κερκύρας. Θα αποβή δε προς όφελος της αγαπητής ωραίας νήσου. Κερκυραίοι Πατριώται, τώρα το εμπόριον ευρίσκεται εις τα δικά μας χέρια! Τώρα θα θερίζωμεν εμείς τους καρπούς της εργασίας μας. Τώρα θα στραφή η οικονομική κατάστασις προς όφελός μας.»

Και τελειώνει η ανακοίνωση, προειδοποιώντας: «Όλοι οι Εβραίοι οι οποίοι δεν επαρουσιάσθησαν την ημέραν της προσκλήσεως οφείλουν μέχρι της 20ης ώρας σήμερον να παρουσιασθώσιν εις την Διεύθυνσιν Αστυνομίας ή την Διοίκησιν Χωροφυλακής, άλλως θα τυφεκίζονται. Η αυτή ποινή θα επιβάλλεται και εις τον αποκρύπτοντα εβραίον ή γνωρίζοντα το μέρος της διαμονής του και μη αναφέροντα εις τας αρχάς. Κρατήσατε ησυχίαν και τάξιν. Ζήτω η Κέρκυρα η ωραία μας πατρίς! Κέρκυρα 9-4-1944.»

Υπήρξαν πράγματι Κερκυραίοι που με κίνδυνο της ζωής τους έκρυψαν Εβραίους. Και υπήρξαν και Κερκυραίοι που επωφελήθηκαν της κατάστασης κατά τις οδηγίες της ανακοίνωσης. Σε τέτοιες καταστάσεις δοκιμάζεται η ανθρωπιά του κάθε ανθρώπου.

ΥΓ.1: Εν ονόματι αυτής της ιστορικά κορυφαίας δοκιμασίας του ανθρώπινου είδους, δεν έχει καμία σημασία αν ο Εβραίος είναι ο σημερινός Παλαιστίνιος και αν αυτός, που με κίνδυνο της ζωής του τού συμπαρίσταται, είναι ο επιβάτης ενός ταπεινού στολίσκου. Σημασία έχει ποιος υπακούει και ποιος δεν υπακούει στις άνωθεν προκηρύξεις και οδηγίες προς τους ναυτιλομένους. Θα είναι πάντα οι ίδιοι αυτοί που υπακούνε, οι ίδιοι και αυτοί που δεν υπακούνε. Ο ίδιος δήμαρχος, ο ίδιος νομάρχης (και ο ίδιος υπουργός!), που χθες κυνηγούσαν Εβραίους, σήμερα κυνηγούν όσους πήραν την θέση του Εβραίου. Το ίδιο κι αν κάποια μέρα οι ρόλοι Παλαιστινίων και Εβραίων αντιστραφούν. Οι ίδιοι που εδίωκαν θα διώκουν, οι ίδιοι που υπερασπίζονταν θα υπερασπίζονται.

ΥΓ.2: Η περίπτωση των Εβραίων της Ζακύνθου είναι μία από τις πιο γνωστές ιστορίες διάσωσης Εβραίων στην κατεχόμενη Ελλάδα. Η Ζάκυνθος διέθετε μια εβραϊκή κοινότητα 300 ατόμων, όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν το νησί το 1943 μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας. Εδώ, ο Γερμανός διοικητής ζήτησε από τον δήμαρχο Λουκά Καρρέρ και τον μητροπολίτη Χρυσόστομο να του συντάξουν κατάλογο με όλους τους Εβραίους του νησιού. Οι δύο άνδρες συνέταξαν κατάλογο με μόνο δύο ονόματα. Ήταν τα δικά τους. Ακολούθως, τους Εβραίους έκρυψαν οι χωρικοί στα βουνά του νησιού. Μετά τον πόλεμο, το ίδρυμα Yad Vashem αναγνώρισε τον Χρυσόστομο και τον Καρρέρ ως «Δικαίους των Εθνών».

ΦΩΤΟ@ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ