Η χρήσιμη και η απόλυτη αλήθεια

Η λογική του ανθρώπου δεν είναι ενιαίο φαινόμενο, αλλά διακρίνεται σε δύο μορφές, τη μαθηματική και την κοινή. Η κοινή λογική είναι το είδος λογικής που μας επιτρέπει να σκεφτούμε ότι αν ακούσουμε κρότους το βράδυ της Ανάστασης, πρόκειται για πυροτεχνήματα και όχι για πυροβολισμούς, ώστε η κλήση της αστυνομίας να καθίσταται αντιπαραγωγική. Η ανθρώπινη ευφυία διαπρέπει στους αιώνες κυρίως ως κοινή και όχι ως μαθηματική λογική.

Αντίστοιχα, στην Ιατρική, δεν μπορούμε ποτέ να πούμε με βεβαιότητα ότι ένας ασθενής έχει γρίπη βασισμένοι μόνο σε ένα θετικό τεστ γρίπης, αλλά στην περίπτωση που ο ασθενής έχει και συμπτώματα γρίπης, αυτό γίνεται εξαιρετικά πιθανότερο. Αυτή η συλλογιστική, που αξιοποιεί τις πιθανότητες να υπάρχει κάτι όχι γενικά, αλλά με βάση την ειδική πλαισίωσή του, ονομάζεται μπαϊεσιανή και είναι εξαιρετικά ισχυρή στις εφαρμογές του πραγματικού κόσμου, όπως είναι η ιατρική, η οικονομία, η πολιτική, η ψυχολογία, επειδή μας βοηθά να επιπλέουμε στην αβεβαιότητα χωρίς το υπερωκεάνιο της τέλειας γνώσης. Με αυτή την έννοια, αφορά πάντα την «χρήσιμη», σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, παρά την «απόλυτη» αλήθεια μιας τελικής πραγματικότητας. Η αλήθεια έχει άλλωστε μεγάλη αξία ακόμη και όταν πλησιάζεται.

Άσχετα με το τι θα καταγραφεί ως απόλυτη αλήθεια με τη μορφή μιας δικαστικής ετυμηγορίας για τα Τέμπη, εάν και όποτε αυτή υπάρξει, το γεγονός δεν αλλάζει και είναι ότι χωρίς την «επανάσταση» των χαροκαμένων γονιών, η υπόθεση αυτή θα είχε κλείσει. Έτσι, η χρήσιμη και βαριά αλήθεια, με βάση την κοινή λογική μας, δεν θα αλλάξει: δεν διακρίνει και δεν θα διακρίνει πια κανείς και πουθενά την πεποίθηση, την ελπίδα –ή  την εικασία έστω– ότι αυτό το κράτος ανήκει στους πολίτες του.

Μια ελάχιστη μειονότητα, των εκάστοτε μερικών χιλιάδων αρμών του, μπορεί να έχουν την εντύπωση ότι ανήκει έστω σε αυτούς, αν και η εντύπωσή τους αυτή αποδεικνύεται επίσης ψευδαίσθηση, κάθε –σπάνια– φορά που κάποιος εξ αυτών εγκαταλείπεται, ως ο υποτιθέμενα μόνος ευθυνόμενος, να αντιμετωπίσει τα λιοντάρια.

Μα αν όμως δεν ανήκει ούτε στους πολίτες του ούτε και στους αρμούς του, το κράτος αυτό θα πρέπει αναγκαστικά να ανήκει σε κάτι υπέρτερο, βαθύ και μη προσωποποιήσιμο, ίσως, ίσως –τι άλλο να σκεφτεί κανείς;– διαβολικό...

ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ