Προηγείται η πολιτική ή έπεται δουλικά της αγοράς;
Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα πίσω από κάθε συζήτηση για τη θάλασσα της Κέρκυρας, για τα ναύδετα, τις μαρίνες, τη Σπηλιά, τον ΝΑΟΚ και, τελικά, για το μέλλον του ίδιου του τόπου.
Η αγορά έχει τεράστια δύναμη. Διαβάζει τις ευκαιρίες γρηγορότερα από τους θεσμούς, μετακινεί κεφάλαια, δημιουργεί θέσεις εργασίας, παράγει πλούτο. Δεν διαθέτει όμως ούτε συνείδηση ούτε συλλογική μνήμη. Δεν ψηφίζεται, δεν λογοδοτεί στις επόμενες γενιές και δεν ενδιαφέρεται για την κοινωνική συνοχή παρά μόνον στον βαθμό που αυτή επηρεάζει τη λειτουργία της.
Γι' αυτό ακριβώς υπάρχει η πολιτική.
Όχι για να καταργεί την αγορά. Ούτε για να την υπηρετεί δουλικά. Αλλά για να τη ρυθμίζει, να τη θέτει στην υπηρεσία του δημοσίου συμφέροντος και να υπερασπίζεται όσα δεν αποτιμώνται σε χρήμα: την ποιότητα ζωής, την ισότητα πρόσβασης, την πολιτιστική κληρονομιά, την περιβαλλοντική ισορροπία, τη δυνατότητα των κατοίκων να εξακολουθούν να κατοικούν τον τόπο τους.
Όταν η πολιτική προηγείται, θέτει κανόνες. Αποφασίζει ποια τμήματα της πόλης είναι αδιαπραγμάτευτα, ποια χρήση υπερέχει όταν συγκρούονται συμφέροντα, ποια είναι η φέρουσα ικανότητα ενός τόπου και ποια τα όρια πέρα από τα οποία η ανάπτυξη μετατρέπεται σε αυτοϋπονόμευση.
Όταν η πολιτική έπεται, περιορίζεται στη διαχείριση τετελεσμένων. Δεν σχεδιάζει· εγκρίνει. Δεν καθοδηγεί· διευκολύνει. Δεν απαντά στο «τι πόλη θέλουμε», αλλά προσαρμόζεται στο «τι ζητά η αγορά σήμερα». Τότε η δημοκρατία μετατρέπεται σταδιακά σε μηχανισμό νομιμοποίησης επιλογών που έχουν ήδη γίνει αλλού.
Η Κέρκυρα βρίσκεται ακριβώς μπροστά σε αυτό το σταυροδρόμι.
Δεν είναι ανήθικη η επιθυμία μιας επένδυσης να αξιοποιήσει τη θάλασσα. Ανήθικο θα ήταν να μην τεθεί το ερώτημα αν η αξιοποίηση αυτή συμβαδίζει με τις ανάγκες των κατοίκων. Δεν είναι πρόβλημα ότι υπάρχουν άνθρωποι που βλέπουν οικονομικές ευκαιρίες στο παραλιακό μέτωπο. Πρόβλημα είναι αν η τοπική κοινωνία καλείται κάθε φορά να προσαρμοστεί σε αποφάσεις που παρουσιάζονται ως αναπόφευκτες.
Η επίκληση της «ανάπτυξης» έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές ως επιχείρημα που κλείνει τη συζήτηση. Όποιος θέτει όρια βαφτίζεται εχθρός της προόδου. Όποιος μιλά για ποιότητα ζωής θεωρείται αναχρονιστικός. Κι όμως, η ιστορία των επιτυχημένων ευρωπαϊκών πόλεων διδάσκει το αντίθετο: οι πόλεις που άντεξαν στον χρόνο δεν ήταν εκείνες που παραδόθηκαν άνευ όρων στην αγορά, αλλά εκείνες που διαμόρφωσαν πολιτικές ισορροπίας ανάμεσα στην οικονομική δραστηριότητα και στο δικαίωμα των κατοίκων να παραμένουν κάτοικοι.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα επιτρέψουμε ή θα απαγορεύσουμε τις επενδύσεις. Το ερώτημα είναι ποιος αποφασίζει τους όρους τους.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
