Τι δείχνει η «Οδύσσεια» του 13ου Δημοτικού

Η καθυστέρηση της σχολικής στέγης στην Κέρκυρα δεν οφείλεται σε έναν μόνο λόγο. Είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων που, επί δεκαετίες, λειτούργησαν σωρευτικά και μπλόκαραν τις μόνιμες λύσεις.

Πρώτος λόγος είναι η έλλειψη διαθέσιμης γης, ιδιαίτερα μέσα στην πόλη της Κέρκυρας. Ο αστικός ιστός είναι πυκνός και τα μεγάλα οικόπεδα ελάχιστα. Για την κατασκευή ενός σύγχρονου σχολείου απαιτούνται αρκετά στρέμματα, κάτι που σπάνια βρίσκεται στον ήδη δομημένο χώρο. Έτσι, κάθε νέα σχολική μονάδα προϋποθέτει απαλλοτριώσεις — διαδικασίες που συχνά καθυστερούν και καταλήγουν σε δικαστικές διαμάχες.

Δεύτερος παράγοντας είναι η πολυϊδιοκτησία της γης. Πολλά οικόπεδα στο νησί ανήκουν σε πολλούς συνιδιοκτήτες ή βρίσκονται σε κληρονομικές εκκρεμότητες. Σε αυτές τις περιπτώσεις μια απαλλοτρίωση μπορεί να χρειαστεί χρόνια για να ολοκληρωθεί, ακόμη και όταν υπάρχει πολιτική βούληση.

Τρίτος λόγος είναι η έλλειψη σχεδιασμού — ιδιότητα που φαίνεται να ευδοκιμεί στο «όμορφο νησί μας». Η σχολική στέγη δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ ως σταθερό πρόγραμμα υποδομών με μακροχρόνιο ορίζοντα. Συνήθως αντιμετωπιζόταν αποσπασματικά, όταν εμφανιζόταν πρόβλημα σε κάποιο σχολείο. Έτσι προέκυψαν προσωρινές λύσεις — μισθώσεις κτιρίων ή πρόχειρες προσαρμογές — που τελικά «μονιμοποιήθηκαν».

Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι διοικητικές αλλαγές. Η ευθύνη της σχολικής στέγης πέρασε κατά καιρούς από διαφορετικούς φορείς: κράτος, νομαρχίες, δήμους, οργανισμούς σχολικών κτιρίων. Κάθε αλλαγή σήμαινε καθυστερήσεις, επανεκκινήσεις διαδικασιών, ακύρωση παλαιότερων βημάτων — και φτου κι από το λάις. Χαμόγελα, φωτογραφίες, υποσχέσεις.

Υπάρχει τέλος και το ζήτημα των προτεραιοτήτων χρηματοδότησης. Τα μεγάλα σχολικά έργα απαιτούν πόρους και ώριμες μελέτες. Όταν αυτές δεν υπάρχουν, τα έργα μένουν εκτός προγραμμάτων και μετατίθενται.

Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο που εκπονείται τώρα μπορεί να βοηθήσει, προβλέποντας και δεσμεύοντας εκτάσεις για σχολεία μέσα στον πολεοδομικό σχεδιασμό — κάτι που συχνά έλειπε. Δεν αρκεί όμως. Ο σχεδιασμός είναι μόνο η αρχή, χρειάζονται μελέτες, χρηματοδότηση και κατασκευή.

Χωρίς αυτά δημιουργείται ο γνωστός φαύλος κύκλος, προσωρινές λύσεις που παρατείνονται, απαλλοτριώσεις που καθυστερούν, έργα που δεν ωριμάζουν. Η υπόθεση του 13ου Δημοτικού είναι απλώς η πιο πρόσφατη εκδήλωση αυτής της μακροχρόνιας αδράνειας.