Η Δημοτική Επιτροπή γίνεται το νέο κέντρο εξουσίας στους δήμους;

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνει μια θεσμική αλλαγή που ίσως αποδειχθεί σημαντικότερη από κάθε άλλη: την ουσιαστική αναβάθμιση της Δημοτικής Επιτροπής.

Δεν πρόκειται για μια απλή οργανωτική μεταβολή. Το ίδιο το άρθρο 138, που περιγράφει τις αρμοδιότητές της, εκτείνεται σε τέσσερις ολόκληρες σελίδες. Και όχι άδικα. Για πρώτη φορά η Δημοτική Επιτροπή αναγνωρίζεται ρητά ως συλλογικό όργανο αρμόδιο για τη διοικητική λειτουργία του δήμου, ενώ της αποδίδονται αποφασιστικές, γνωμοδοτικές και συντονιστικές αρμοδιότητες εξαιρετικά μεγάλης έκτασης.

Η Επιτροπή δεν περιορίζεται πλέον στην οικονομική διαχείριση ή στην προπαρασκευή θεμάτων. Αποφασίζει για προσλήψεις προσωπικού, για την άσκηση ή μη ένδικων μέσων, για συμβιβασμούς δικαστικών υποθέσεων, για αποδοχή χρηματοδοτήσεων, για δωρεές και κληροδοτήματα, για εξειδίκευση πιστώσεων του προϋπολογισμού, για χρηματοδοτικές μισθώσεις (leasing), για προγραμματικές συμβάσεις και, κυρίως, ασκεί σχεδόν το σύνολο των αρμοδιοτήτων της αναθέτουσας αρχής στις δημόσιες συμβάσεις έργων, προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών.

Ταυτόχρονα, αποκτά αποφασιστικό ρόλο στην αποδοχή μελετών, στη χορήγηση και ανάκληση αδειών λειτουργίας καταστημάτων, στην παράταση μουσικής, στις θέσεις στάθμευσης κατοίκων, στην επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και σε σειρά ακόμη καθημερινών διοικητικών πράξεων που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των πολιτών.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η Δημοτική Επιτροπή δεν αποφασίζει μόνο. Συντονίζει την κατάρτιση και έχει την ευθύνη υλοποίησης του επιχειρησιακού προγράμματος του δήμου, υλοποιεί το σχέδιο αξιοποίησης της δημοτικής περιουσίας, εισηγείται τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας, τη Χάρτα Δικαιωμάτων του Δημότη, τα σχέδια πολιτικής προστασίας και μια σειρά κρίσιμων πολεοδομικών και χωροταξικών θεμάτων.

Με άλλα λόγια, συγκεντρώνει στα χέρια της τον σχεδιασμό, την εκτέλεση και μεγάλο μέρος της διοικητικής λειτουργίας του δήμου.

Βεβαίως, ο νομοθέτης προβλέπει μια ασφαλιστική δικλείδα: για ιδιαίτερα σοβαρά ζητήματα, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, με ειδική αιτιολογία και απόλυτη πλειοψηφία, να αποφασίσει ότι θα ασκήσει το ίδιο αρμοδιότητες της Δημοτικής Επιτροπής. Αντίστοιχα, και η ίδια η Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει ένα θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο. Όμως αυτές αποτελούν εξαιρέσεις. Ο γενικός κανόνας είναι ότι το κέντρο λήψης αποφάσεων μετακινείται προς τη Δημοτική Επιτροπή.

Εδώ ακριβώς γεννιέται το δημοκρατικό ερώτημα.

Μήπως, στην πράξη, το Δημοτικό Συμβούλιο παύει να είναι το κυρίαρχο πολιτικό όργανο του δήμου; Μήπως οι σημαντικότερες αποφάσεις λαμβάνονται πλέον σε ένα πολύ μικρότερο συλλογικό όργανο, όπου δεν εκπροσωπούνται όλες οι δημοτικές παρατάξεις;

Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο αν συνδυαστεί με τα άρθρα 139 και 140 του νέου Κώδικα. Οι συνεδριάσεις της Δημοτικής Επιτροπής μπορούν να πραγματοποιούνται διά ζώσης, με τηλεδιάσκεψη ή με μικτό τρόπο, ενώ η δημόσια μετάδοσή τους καθίσταται υποχρεωτική. Δηλαδή, η Επιτροπή αποκτά πλέον και τα χαρακτηριστικά της δημόσιας πολιτικής λειτουργίας που μέχρι σήμερα είχαν κατεξοχήν οι συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.

Στον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Από τις πέντε παρατάξεις της αντιπολίτευσης, μόνο η μείζων μειοψηφία εκπροσωπείται στη Δημοτική Επιτροπή. Τρεις παρατάξεις παραμένουν εκτός ενός οργάνου που πλέον αποφασίζει για έργα, συμβάσεις, μελέτες, προσλήψεις, χρηματοδοτήσεις και πλήθος άλλων κρίσιμων θεμάτων.

Αυτό δημιουργεί ένα προφανές έλλειμμα αντιπροσωπευτικότητας.

Αν η Δημοτική Επιτροπή εξελίσσεται στο ουσιαστικό διοικητικό κέντρο του δήμου, τότε η σύνθεσή της οφείλει να αντανακλά το σύνολο της λαϊκής εκπροσώπησης. Η δημοκρατικά ορθότερη λύση θα ήταν να συμμετέχουν όλες οι παρατάξεις του Δημοτικού Συμβουλίου, διατηρώντας ασφαλώς την πλειοψηφία που έδωσε η λαϊκή ψήφος στη δημοτική αρχή.

Η αποτελεσματική διοίκηση είναι ζητούμενο. Δεν μπορεί όμως να επιτυγχάνεται σε βάρος της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Όσο περισσότερες εξουσίες συγκεντρώνει η Δημοτική Επιτροπή, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι και η πολιτική αντιπροσωπευτικότητά της. Αυτό δεν αποτελεί παραχώρηση προς τη μειοψηφία. Αποτελεί εγγύηση για την ίδια τη λειτουργία της τοπικής δημοκρατίας.

* Είναι ο πρόεδρος του κεντρικού δημοτικού συμβουλίου.