Μία «αγιογραφία» που διασύρει

Tα σχεδόν 145.000 εισιτήρια που έκοψε ο «Καποδίστριας» το τετραήμερο των Χριστουγέννων θεωρήθηκαν το μεγαλύτερο άνοιγμα ταινίας για το 2025 και, παράλληλα, η καλύτερη εκκίνηση που έχει σημειώσει φιλμ του Γιάννη Σμαραγδή. Μια απλή ματιά ωστόσο στο διαφημιστικό τρέιλερ αρκεί για να φανούν η έλλειψη αληθοφάνειας, η αφελής επιτήδευση, η απουσία αισθητικής και η ανελέητη χρήση στερεοτύπων που παραπέμπουν σε σχολική παράσταση και που απέτρεψε πολλούς,  μεταξύ τους και εμένα, από το να την δούμε, από περιέργεια έστω. Και αν τα παραπάνω δεν αφορούν παρά το τεχνικό κομμάτι για το οποίο οι πολλοί αδιαφορούν, ποιο είναι το μήνυμα της ταινίας, αυτό που ο σκηνοθέτης θέλησε να περάσει ή έστω, αυτό που κατάλαβαν όσοι συγκινημένοι την χειροκρότησαν; Και ακόμα, έχει το δικαίωμα να χαρακτηρίζεται ΄΄ιστορική΄΄ μια ταινία που περιφρονεί τόσο απροκάλυπτα την ιστορία;

«Το αποτέλεσμα είναι θλιβερό» γράφει ο καθηγητής Α. Χατζής στην ΄΄Καθημερινή΄΄ «δεν υπάρχει ούτε μία σκηνή που να βασίζεται στη σοβαρή ιστορική έρευνα. Δεν περιμένει κανείς βέβαια να δει ιστορικό ντοκιμαντέρ, αλλά είναι εντυπωσιακό το πώς κατόρθωσε το σενάριο να χωρέσει κάθε υπερβολή, κάθε διαστρέβλωση, κάθε μύθο που έχει γραφτεί σχετικά με τον Καποδίστρια». Και εξηγεί: «Όχι, ο Καποδίστριας δεν είναι ο… ιδρυτής της Ελβετίας ούτε συνέγραψε το περίφημο σύνταγμά της, αφού αυτό γράφτηκε  17 χρόνια μετά τη δολοφονία του. Δεν έσωσε αυτός τη Γαλλία από τον διαμελισμό,  δεν ήταν δημοκράτης επαναστάτης, δεν όρκισε τους Φιλικούς – αντιθέτως, προσπάθησε να τους αποθαρρύνει και δεν «σπούδασε» τον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη. Δεν είχαν σχέση με τη δολοφονία του οι Βρετανοί, ούτε υπάρχει κάποιος «απόρρητος φάκελος» για τη δολοφονία του στο αρχείο του Foreign Office η δε σχέση του με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα δεν ήταν ένα φθηνό μελοδραματικό Αρλεκιν. Δεν ξέρω ποιους ιστορικούς συμβουλεύτηκε ο Γιάννης Σμαραγδής, αλλά δεν τον προστάτευσαν ακόμη και από τραγικά λάθη, κυρίως από το να μετατρέψει σεναριακά τους πρωταγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης σε καρτουνίστικες καρικατούρες».

«Αν δεις αυτήν την ταινία» συνεχίζει ο καθηγητής «και μείνεις ευχαριστημένος, πιστεύοντας ότι έμαθες ποιος ήταν ο Καποδίστριας, θα πρέπει να μην έχεις ανοίξει ένα σοβαρό ιστορικό βιβλίο στη ζωή σου. Θα πρέπει να έχεις μάθει γι’ αυτόν από την κακής ποιότητας δημαγωγική ιστορία και από αναρτήσεις σε κοινωνικά δίκτυα. Όσο σκληρό κι αν ακουστεί θα πρέπει να το ομολογήσουμε: η πρόσληψη αυτής της ταινίας αντανακλά την κατάντια της παιδείας στη χώρα μας».

Το λιβάνισμα επομένως του Ι. Καποδίστρια ως «αγίου της πολιτικής» σε μιαν ακόμα και μάλιστα τόσο χοντροκομμένη αγιογραφία όχι μόνο δεν προσθέτει στο εγνωσμένο κύρος του ανιδιοτελούς ευπατρίδη, αλλά τον διασύρει κιόλας. «Δεν του αξίζει ο αφελής μεταφυσικός μεσσιανισμός που του φόρτωσαν και που τον έχει μετατρέψει σε σύμβολο της ελληνικής Ακροδεξιάς» μας λέει ο κ. Χατζής. «Η ιστοριογραφία έχει τοποθετήσει τον Ιωάννη Καποδίστρια εκεί όπου του αρμόζει. Και μόνον αυτή μπορεί να μας βοηθήσει να τον γνωρίσουμε, όσο αυτό είναι εφικτό. Νομίζω ότι και ο ίδιος αυτό θα επιθυμούσε».

ΕΛΙΝΑ ΛΑΣΚΑΡΙ