Χωροταξία με εξαιρέσεις, τουρισμός χωρίς όρια

Η Κέρκυρα ασφυκτιά ήδη από την τουριστική πίεση, αλλά ο σχεδιασμός εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κάθε νέα επένδυση χωριστά, σαν να μη συνυπάρχει με τις προηγούμενες.

Το κτήμα Μέρλιν, με τα 609 στρέμματά του, επανέρχεται στο επενδυτικό προσκήνιο. Στο Νέο Λιμάνι, η συμβασιοποιημένη μαρίνα μεγάλων σκαφών προβλέπει και ξενοδοχειακή χρήση. Στη Δασιά, οι μεγάλες τουριστικές μονάδες έχουν ήδη μεταβάλει την κλίμακα της ξενοδοχειακής δραστηριότητας. Κι ενώ προστίθενται ή σχεδιάζονται νέες δυναμικότητες, κανείς δεν παρουσιάζει δημόσια έναν συνολικό λογαριασμό: πόσες ακόμη κλίνες αντέχει η Κέρκυρα;

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό θεσπίζει περιορισμούς, κατηγοριοποιήσεις, ελάχιστες εκτάσεις και προϋποθέσεις δόμησης. Διατηρεί όμως ειδικά καθεστώτα, μεταβατικές διατάξεις και διαφορετικές δυνατότητες ανάπτυξης. Έτσι, ο περιορισμός μιας μεμονωμένης επένδυσης δεν ισοδυναμεί με περιορισμό της συνολικής τουριστικής επιβάρυνσης.

Εδώ βρίσκεται η ουσιαστική ασάφεια. Το κράτος ρυθμίζει με λεπτομέρεια πού και υπό ποιους όρους μπορεί να χτιστεί ένα ξενοδοχείο, χωρίς να καθιστά εξίσου σαφές το αν η περιοχή μπορεί να εξυπηρετήσει τους πρόσθετους επισκέπτες. Η επίκληση της φέρουσας ικανότητας χάνει το νόημά της όταν δεν μεταφράζεται σε δεσμευτικά, μετρήσιμα όρια.

Στην Κέρκυρα το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Η λειψυδρία, οι ανεπάρκειες της αποχέτευσης, η δυσλειτουργία της διαχείρισης απορριμμάτων και ο κορεσμός των δρόμων αποτελούν ήδη πλευρές της καθημερινότητας, ιδιαίτερα τον Αύγουστο. Δεν πρόκειται για μελλοντικούς κινδύνους που πρέπει κάποτε να προβλεφθούν. Πρόκειται για σημερινές ελλείψεις, πάνω στις οποίες σχεδιάζεται πρόσθετη τουριστική δραστηριότητα.

Κάθε επένδυση μπορεί να εμφανίζεται μεμονωμένα ως νόμιμη, οικονομικά συμφέρουσα και αναπτυξιακά επιθυμητή. Το άθροισμά τους, όμως, μπορεί να υπερβαίνει τις δυνατότητες του τόπου. Και αυτό το άθροισμα δεν αποτελεί ευθύνη του κάθε επενδυτή ξεχωριστά. Είναι ευθύνη του δημόσιου σχεδιασμού.

Η υποψία ότι οι χωροταξικές ασάφειες συντηρούνται σκοπίμως, ώστε να χωρούν διαρκώς νέες εξαιρέσεις, δεν αποδεικνύεται απλώς από την ύπαρξή τους. Το αποτέλεσμά τους, πάντως, είναι σαφές: δυσκολεύουν τον δημόσιο έλεγχο της σωρευτικής επιβάρυνσης και αφήνουν περιθώρια για διαδοχικές εγκρίσεις χωρίς έναν κοινό, κατανοητό λογαριασμό.