Μιλώντας για τον θάνατο (V)

Η «υπόθεση εργασίας» που αποτελούμε για τη βιολογία τα άτομα ενός ζωικού είδους έχει μια σαφή λεκτική διατύπωση: θα μπορέσει τούτος εδώ ο φορέας γονιδιακής γνώσης της ζωής –γνώσης γονιδιακής– να επιτύχει στην αναπαραγωγή της στο χρόνο και τη διάδοσή της στο χώρο, δηλαδή την διατήρησή της έναντι της φυσικής ροπής των οργανωμένων μορφοποιήσεων της ύλης προς την επιστροφή τους στο χάος;

Η αναπαραγωγή είναι η στιγμή που η υπόθεση εργασίας επικυρώνεται. Αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη γνώση ζωής λειτούργησε επιτυχώς στο «εδώ και τώρα», ώστε να μπορέσει να αντιγραφεί. Αλλά το «λειτούργησε επιτυχώς» δεν σημαίνει ότι αυτή η επιτυχία θα είναι παντοτινή και απόλυτη ανεξαρτήτως των συνθηκών˙ σε έναν πλανήτη που διαρκώς αλλάζει, το «εδώ και τώρα» είναι ένας σημαντικός περιορισμός. Η αναπαραγωγική επιτυχία λέει μόνο ότι αυτό το άτομο, αυτός ο φορέας γνώσης ζωής, τα καταφέρνει να αναπαραγάγει επαρκώς την επίκαιρη γνώση στο τρέχον περιβάλλον. Δεν λέει τίποτα για μελλοντικά περιβάλλοντα όπου η γνώση θα πάψει να είναι επίκαιρη και για μακροπρόθεσμους περιορισμούς πόρων που σήμερα δεν υπάρχουν. Οι υποθέσεις της εκάστοτε επόμενης γενιάς θα είναι εξ ορισμού πιο επιτυχημένες από τις υποθέσεις της εκάστοτε προηγούμενης, γιατί θα είναι πιο επίκαιρες. Ας σημειωθεί ότι η σειρά των υποθέσεων αυτών δεν είναι μια διαρκής ανάπτυξη, πρόοδος και εμβάθυνση με την κλασική έννοια, αλλά μια διαρκής προσαρμογή, όπου το μπρος και το πίσω είναι πάντα σχετικά.

Κυρίως όμως, μια αναπαραγωγή γνώσης ζωής δεν λέει τίποτα για τη σύγκρισή της με τις άλλες! Για να το καταλάβουμε καλύτερα, ας μην μείνουμε στη σύγκριση ενός ή δύο απογόνων έναντι κανενός, κάτι που είναι ο κανόνας σήμερα – αυτό μάλλον μας μπερδεύει. Ας πάμε σε μια σύγκριση π.χ. δέκα έναντι π.χ. εκατό απογόνων – κάτι τέτοιο σημαίνει εμφανώς ότι στην επόμενη γενιά, οι φορείς της δεύτερης γνώσης θα είναι δεκαπλάσιοι των φορέων της πρώτης. Με ένα θάνατο χωρίς αναπαραγωγή, η υπόθεση εργασίας διαψεύδεται – και όχι μόνο αυτό, αλλά διαψεύδεται προς όφελος μιας άλλης που διαιωνίστηκε διά της αναπαραγωγής της.

Στη βαθύτερη αυτή ευρεία θεώρηση, ο θάνατος έγινε βασικό εργαλείο επικαιροποίησης της γνώσης της ζωής. Χωρίς θάνατο, δεν υπάρχει προσαρμογή. Αν όλα ήταν αθάνατα, τελικά τίποτα δεν θα επιβίωνε ή, με άλλα λόγια, αν τίποτα δεν εξαφανιζόταν, τίποτα δεν θα εμφανιζόταν. Ο ατομικός θάνατος λειτουργεί ως διαρκές φίλτρο ανάδειξης, βελτίωσης και επικαιροποίησης της γνώσης της ζωής.

Ένας βαθύτερος συνειρμός εκ τα παραπάνω είναι ότι εφόσον δεν τη βλέπουμε να υπάρχει, η πολυπόθητη βιολογική αθανασία των ατόμων δεν τέθηκε ποτέ ως μια «υπόθεση εργασίας» όπως και οι άλλες, ως αίτημα βελτίωσης της γνώσης της ζωής – ή, αν ποτέ τέθηκε, τιμωρήθηκε δια του αφανισμού του είδους που την έκανε, μέσω της συνεπαγόμενης τρωτότητας των αθανάτων έναντι νέων εξωτερικών φυσικών συνθηκών…

ΦΩΤΟ@PIXABAY