Ντόλι Πάρτον: Πολύ μεγαλύτερη από το μυθικό της μπούστο

ΚΕΡΚΥΡΑ. Η Ντόλι Πάρτον ήξερε πολύ καλά πού πήγαινε πρώτα το βλέμμα του κόσμου. Και πριν προλάβει οποιοσδήποτε να σχολιάσει το πληθωρικό στήθος, τα υπερβολικά ξανθά μαλλιά, τα στενά φορέματα και τα αμέτρητα στρας, είχε ήδη κάνει η ίδια το καλύτερο αστείο.

Αυτή ήταν η άμυνά της, αλλά και η δύναμή της: άφηνε τους άλλους να την υποτιμήσουν και ύστερα τους νικούσε με το ταλέντο, την ευφυΐα και μια αξιοθαύμαστη επιχειρηματική διαύγεια. Η Ντόλι Πάρτον, που πέθανε την Τρίτη 25 Αυγούστου στο Νάσβιλ, σε ηλικία 80 ετών, ύστερα από σύντομη μάχη με τον καρκίνο, δεν υπήρξε απλώς η «βασίλισσα της κάντρι». Υπήρξε μία από τις αναγνωρίσιμες και αγαπητές μορφές της αμερικανικής λαϊκής κουλτούρας. Τον θάνατό της ανακοίνωσε η οικογένειά της, έναν χρόνο μετά τον θάνατο του συζύγου της, Καρλ Ντιν, με τον οποίο ήταν παντρεμένη επί 59 χρόνια.

Από τη φτώχεια του Τενεσί

Γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1946 στο Λόκαστ Ριτζ του ανατολικού Τενεσί, το τέταρτο από τα δώδεκα παιδιά μιας πάμφτωχης οικογένειας. Μεγάλωσε σε ένα ξύλινο σπίτι με ένα δωμάτιο, χωρίς τις ανέσεις που θεωρούνταν στοιχειώδεις ακόμη και για την αγροτική Αμερική. Η μουσική, οι εκκλησιαστικοί ύμνοι και οι παλιές μπαλάντες των Απαλαχίων αποτέλεσαν το πρώτο της σχολείο.

Πριν ακόμη ενηλικιωθεί, είχε αποφασίσει ότι θα φύγει για το Νάσβιλ. Έφθασε εκεί το 1964, αμέσως μετά την αποφοίτησή της. Δεν πήγε για να γίνει διακοσμητική φωνή κάποιου άνδρα τραγουδιστή, αλλά για να γράψει και να τραγουδήσει τις δικές της ιστορίες.

Η μεγάλη ευκαιρία ήρθε το 1967, όταν εντάχθηκε στην τηλεοπτική εκπομπή του Πόρτερ Γουάγκονερ. Η συνεργασία τους την έκανε γνωστή σε ολόκληρη την Αμερική, αλλά σύντομα το δικό της μέγεθος ξεπέρασε το πλαίσιο που της είχε παραχωρηθεί. Όταν αποφάσισε να φύγει, αποχαιρέτησε τον Γουάγκονερ γράφοντας το «I Will Always Love You». Χρόνια αργότερα, η ερμηνεία της Γουίτνεϊ Χιούστον θα μετέτρεπε το τραγούδι σε παγκόσμιο ύμνο, αλλά οι λέξεις και η μελωδία παρέμεναν δικές της.

Η «Τζολίν» και οι γυναίκες της εργατικής τάξης

Η «Jolene», το «Coat of Many Colors», το «Here You Come Again», το «Islands in the Stream» με τον Κένι Ρότζερς και το «9 to 5» δεν ήταν απλώς εμπορικές επιτυχίες. Στα τραγούδια της Πάρτον υπήρχαν η φτώχεια, η γυναικεία ανασφάλεια, η ερωτική επιθυμία, η εγκατάλειψη, αλλά και η περηφάνια ανθρώπων που δεν διέθεταν τίποτε άλλο.

Ιδίως το «9 to 5», γραμμένο για την ομώνυμη ταινία του 1980 στην οποία πρωταγωνίστησε μαζί με την Τζέιν Φόντα και τη Λίλι Τόμλιν, έγινε τραγούδι των εργαζόμενων γυναικών που έβλεπαν την εργασία τους να υποτιμάται και τα αφεντικά τους να οικειοποιούνται τον κόπο τους.

Έγραψε χιλιάδες τραγούδια, πούλησε περισσότερους από 100 εκατομμύρια δίσκους και κατέκτησε 25 φορές την κορυφή του αμερικανικού καταλόγου κάντρι. Κέρδισε 11 βραβεία Grammy και εντάχθηκε τόσο στο Country Music Hall of Fame όσο και στο Rock & Roll Hall of Fame. Η επιτυχία της, όμως, δεν μετριόταν μόνο με αριθμούς. Κατόρθωσε να περάσει από την κάντρι στην ποπ, στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση χωρίς να απαρνηθεί ούτε την προφορά ούτε την καταγωγή της.

Η εικόνα ως πανοπλία

Η Ντόλι Πάρτον δεν προσποιήθηκε ποτέ ότι η εμφάνισή της ήταν φυσική. Μιλούσε ανοιχτά για τις αισθητικές επεμβάσεις της και αστειευόταν ότι χρειάζονται πολλά χρήματα για να φαίνεται κανείς τόσο φτηνός. Η εικόνα της ήταν επιμελώς κατασκευασμένη: το υπερβολικό στήθος, οι περούκες, τα τακούνια, το μακιγιάζ και τα στρας συνέθεταν έναν χαρακτήρα σχεδόν καρτουνίστικο.

Μόνο που την καρικατούρα την είχε σχεδιάσει η ίδια. Δεν ήταν αιχμάλωτή της αλλά ιδιοκτήτριά της. Σε μια βιομηχανία που εμπορευόταν το γυναικείο σώμα, η Πάρτον πρόλαβε να το μετατρέψει σε δικό της εμπορικό σήμα — και κράτησε για τον εαυτό της τον έλεγχο, τα πνευματικά δικαιώματα και τα κέρδη.

Το 1986 επένδυσε στον τόπο της δημιουργώντας το Dollywood, ένα θεματικό πάρκο που εξελίχθηκε σε σημαντικό οικονομικό πνεύμονα για το ανατολικό Τενεσί. Δεν έκρυψε ποτέ ότι ήθελε να βγάζει χρήματα. Απέδειξε, όμως, πως γνώριζε και πώς να τα επιστρέφει.

Η γυναίκα που μοίραζε βιβλία

Το 1995 ίδρυσε την Imagination Library προς τιμήν του πατέρα της, ο οποίος δεν είχε μάθει να διαβάζει και να γράφει. Το πρόγραμμα άρχισε στέλνοντας δωρεάν βιβλία σε μικρά παιδιά της ιδιαίτερης πατρίδας της και εξαπλώθηκε σε πολλές χώρες. Μέχρι τον θάνατό της είχε διανείμει περισσότερα από 300 εκατομμύρια βιβλία σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Προσέφερε επίσης χρήματα για τους πληγέντες από φυσικές καταστροφές και ένα εκατομμύριο δολάρια στην έρευνα που συνέβαλε στην ανάπτυξη του εμβολίου της Moderna κατά της Covid-19. Χωρίς βαρύγδουπες πολιτικές διακηρύξεις, υπερασπίστηκε τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο περιθώριο και κέρδισε ένα σπάνιο προνόμιο: την αγαπούσαν κοινότητες και ακροατήρια που στην κατακερματισμένη Αμερική δεν συμφωνούσαν σχεδόν σε τίποτε άλλο.

Η Ντόλι Πάρτον πέρασε τη ζωή της ακούγοντας αστεία για τα στήθη της και απαντώντας με καλύτερα αστεία. Ήξερε ότι η πρώτη ματιά θα σταματούσε στο ντεκολτέ. Φρόντισε, όμως, όποιος έμενε λίγο περισσότερο να συναντήσει μια εξαίρετη δημιουργό, μια γυναίκα αυτοδημιούργητη και έναν άνθρωπο με σπάνια γενναιοδωρία.