Το πανάκριβο αδιέξοδο των σκουπιδιών και η ανάγκη αλλαγής μοντέλου

Από το 2021, όταν ξεκίνησε η μεταφορά των απορριμμάτων εκτός Κέρκυρας και έκλεισε ο ΧΥΤΑ Τεμπλονίου, ο Δήμος καταγράφει στη διαχείριση των απορριμμάτων ετήσιο έλλειμμα που υπολογίζεται, κατά μέσο όρο, σε 5 εκατομμύρια ευρώ. Στην εξαετία, το σωρευτικό κόστος εξαιτίας της μεταφοράς ξεπερνά τα 30 εκατομμύρια ευρώ.

Ποια είναι η λύση;

Η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, με συγκεκριμένες υποδομές, αναδιοργάνωση των δημοτικών υπηρεσιών και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών.

1. Κατασκευή Μονάδας Ανάκτησης και Ανακύκλωσης Απορριμμάτων (ΜΑΑ), ώστε να περιοριστεί ο όγκος των απορριμμάτων που οδηγούνται προς τελική διάθεση.

2. Κατασκευή Χώρου Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ), για τη διαχείριση των υπολειμμάτων μετά την επεξεργασία.

3. Προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού, ενταγμένου σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα διαχείρισης απορριμμάτων.

4. Δημιουργία πράσινων σημείων και πράσινων γωνιών, για τη διευκόλυνση της χωριστής συλλογής ανακυκλώσιμων υλικών.

5. Σύσταση υπηρεσίας κυκλικής οικονομίας, στελεχωμένης με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό.

6. Αναδιοργάνωση της υπηρεσίας καθαριότητας, με επίκεντρο την ανακύκλωση και την αποτελεσματική λειτουργία της. Η πλήρης ψηφιοποίηση θα επιτρέπει τη συστηματική καταγραφή και παρακολούθηση των δεδομένων, με μηνιαία αποτύπωση της προόδου ή της υστέρησης σε κάθε τομέα.

7. Υποχρεωτική διαλογή στην πηγή από τις επιχειρήσεις, με χωριστή συλλογή χαρτιού, γυαλιού, πλαστικού, οργανικών αποβλήτων κ.λπ. Το μοντέλο reHORECA, που εφαρμόζεται ήδη από περιορισμένο αριθμό ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, πρέπει να επεκταθεί άμεσα στο σύνολο των επιχειρήσεων εστίασης.

8. Συστηματική εκπαίδευση και ενημέρωση των πολιτών για τον νέο τρόπο διαχείρισης των απορριμμάτων. Σχολεία, πολιτιστικοί σύλλογοι, ομάδες πρωτοβουλίας και τοπικά συμβούλια μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.

9. Αναπροσαρμογή του υπολογισμού των δημοτικών τελών, σε πρώτη φάση με βάση τα πραγματικά τετραγωνικά μέτρα και σύμφωνα με το νέο θεσμικό πλαίσιο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

10. Πιλοτική εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω Όσο Πετάω» (ΠΟΠ) σε τρεις διαφορετικές περιοχές: μία αστική, μία παραθαλάσσια και έναν οικισμό της ενδοχώρας. Τα αποτελέσματα θα αποτελέσουν τη βάση για την αξιολόγηση και τη σταδιακή επέκταση του συστήματος.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορούν και πρέπει να υλοποιηθούν. Αντίστοιχες πρακτικές εφαρμόζονται ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο τη μείωση των απορριμμάτων, την αύξηση της ανακύκλωσης και τον περιορισμό του κόστους διαχείρισης.

Το σημερινό μοντέλο, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Κέρκυρας, έχει φτάσει στα οικονομικά του όρια. Το κόστος διαχείρισης προσεγγίζει τα 500 ευρώ ανά τόνο, ενώ οι δαπάνες του Δήμου για την καθαριότητα και τον φωτισμό το 2026 ανέρχονται σε 26 εκατομμύρια ευρώ.

Η συνέχιση αυτής της κατάστασης δεν μπορεί να αποτελεί επιλογή. Η κυβέρνηση οφείλει να προχωρήσει με κατεπείγουσες διαδικασίες στη χρηματοδότηση των αναγκαίων υποδομών, εξασφαλίζοντας παράλληλα τις προσλήψεις εργατικού και εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού.

Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να φτάσει έως και το 95%. Ωστόσο, η ουσιαστική αλλαγή του μοντέλου προϋποθέτει σημαντική αύξηση της ανακύκλωσης, με στόχο το 60%–65%. Διαφορετικά, πέρα από το ήδη δυσβάσταχτο κόστος, ελλοχεύει και ο κίνδυνος πρόσθετων οικονομικών επιβαρύνσεων από τη μη επίτευξη των προβλεπόμενων στόχων.

Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην κατασκευή υποδομών ή στην εξεύρεση χρηματοδότησης. Αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η διαχείριση των απορριμμάτων και τη σχέση της τοπικής κοινωνίας με αυτήν.

Η αλλαγή συμπεριφορών και νοοτροπιών αποτελεί καθοριστική προϋπόθεση.

Αξιόπιστες δημοτικές υπηρεσίες και υπεύθυνοι πολίτες. Χωρίς αυτά τα δύο, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει.

Ο Ξενοφών Αλαμάνος είναι ο πρόεδρος του κεντρικού δημοτικού συμβουλίου Κερκύρας.