Κέρκυρα: Με πρόγραμμα και σχέδιο ή ό, τι ήθελε προκύψει;

Η συζήτηση για τις γεωτρήσεις στο Ιόνιο και το Μπλοκ 2, με τη συμμετοχή εταιρειών όπως η ExxonMobil, δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ή επενδυτικό ζήτημα. Είναι, στην ουσία της, μια επιλογή που αφορά στο μέλλον της Κέρκυρας. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν μπορεί να αφεθεί ούτε στις συγκυρίες ούτε σε αποσπασματικές αποφάσεις.

Οι πιθανότητες επιτυχίας της γεώτρησης παραμένουν περιορισμένες, όμως οι συνέπειες —αν βρεθεί κοίτασμα— θα είναι βαθιές και μακροχρόνιες. Η Ηγουμενίτσα είναι πιθανό να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο, ενώ η Κέρκυρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια πιο σύνθετη πρόκληση: να διαχειριστεί την επίδραση στην εικόνα, στο περιβάλλον και στο τουριστικό της μοντέλο. Σε αυτό το σημείο, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει ανάπτυξη, αλλά ποια μορφή ανάπτυξης επιλέγεται.

Μέχρι σήμερα, η εικόνα που κυριαρχεί είναι αυτή ενός κατακερματισμένου σχεδιασμού. Κράτος, αυτοδιοίκηση και αγορά κινούνται συχνά χωρίς συντονισμό, ενώ τα εργαλεία του δημοκρατικού προγραμματισμού —όπως τα περιφερειακά σχέδια και το ΕΣΠΑ— λειτουργούν περισσότερο ως μηχανισμοί χρηματοδότησης παρά ως φορείς στρατηγικής. Χωρίς μια σαφή πολιτική κατεύθυνση, τα έργα ακολουθούν τις διαθέσιμες χρηματοδοτήσεις αντί να υπηρετούν ένα κοινά συμφωνημένο σχέδιο.

Ο δημοκρατικός προγραμματισμός αποκτά νόημα μόνο όταν ενεργοποιείται πραγματικά η κοινωνία. Όχι ως τυπική διαβούλευση, αλλά ως ουσιαστική συμμετοχή: τοπικοί φορείς, επαγγελματίες, πολίτες, επιστημονικές κοινότητες. Μόνο μέσα από μια τέτοια διαδικασία μπορεί να διαμορφωθεί μια κοινή κατεύθυνση που να δεσμεύει και να καθοδηγεί τις επιλογές, από τα μεγάλα έργα μέχρι τις μικρές παρεμβάσεις.

Τελικά, οι υδρογονάνθρακες λειτουργούν ως καταλύτης. Δεν είναι αυτοί που θα καθορίσουν μόνοι τους το μέλλον της Κέρκυρας. Είναι όμως εκείνοι που προειδοποιούν ότι το μέλλον δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη. Η δυνατότητα υπάρχει — και όσο πιο συλλογικά και συνειδητά γίνει, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσμα που δεν θα είναι απλώς προϊόν συγκυρίας, αλλά έκφραση μιας κοινωνίας που αποφάσισε η ίδια για τον εαυτό της. Μην περιμένετε να μας ρωτήσει κάποιος. Δεν θα το κάνει. Μας θεωρούν δεδομένους. Ή μήπως είμαστε;