Η μάχη των χωροταξικών στην Κέρκυρα: Τουρισμός, δόμηση και φέρουσα ικανότητα

ΑΘΗΝΑ. Η Κέρκυρα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες χωροταξικές συγκρούσεις που εξελίσσονται σήμερα στον ελληνικό νησιωτικό χώρο, καθώς το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό και τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά το μέλλον της δόμησης, των επενδύσεων και της τουριστικής ανάπτυξης στο νησί.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Τουρισμού παρουσιάστηκε από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού το καλοκαίρι του 2024 και τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μαζί με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η διαδικασία ξεκίνησε στις 3 Ιουλίου 2024 και ολοκληρώθηκε, μετά από παράταση, στις 25 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχει ακόμη εκδοθεί το τελικό Προεδρικό Διάταγμα ούτε έχει δημοσιευθεί ΦΕΚ εφαρμογής, γεγονός που σημαίνει ότι το σχέδιο παραμένει ανοιχτό σε τροποποιήσεις πριν από την οριστική θεσμοθέτηση.

Η Κέρκυρα θεωρείται από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις ώριμου ή και υπερφορτωμένου τουριστικού προορισμού. Αν και δεν έχει δημοσιευθεί τελικός δεσμευτικός χάρτης ανά περιοχή, η βόρεια και ανατολική παράκτια ζώνη του νησιού αντιμετωπίζονται ως περιοχές υψηλής πίεσης λόγω συγκέντρωσης κλινών, αυξημένης δόμησης, κυκλοφοριακής συμφόρησης και προβλημάτων υποδομών.

Κεντρική έννοια του νέου σχεδιασμού αποτελεί η «φέρουσα ικανότητα», δηλαδή τα όρια αντοχής μιας περιοχής απέναντι στην τουριστική πίεση. Στην Κέρκυρα, οι χρόνιες δυσκολίες στα απορρίμματα, τα προβλήματα ύδρευσης και η εκτός σχεδίου τουριστική δόμηση προβάλλονται ως ενδείξεις ότι το νησί έχει ήδη προσεγγίσει ή ξεπεράσει τα όρια αντοχής του.

Οι πιθανές συνέπειες από την εφαρμογή του νέου χωροταξικού θεωρούνται σημαντικές. Εφόσον μεγάλες περιοχές χαρακτηριστούν υψηλής τουριστικής πίεσης, αναμένεται αυστηροποίηση στην αδειοδότηση νέων τουριστικών μονάδων, ειδικά εκτός σχεδίου, αυξημένες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και περιορισμοί σε παράκτιες και προστατευόμενες ζώνες. Το μοντέλο που προωθείται δίνει μεγαλύτερο βάρος στην αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών παρά στη συνεχή αύξηση νέων κλινών.

Το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, τοπικούς φορείς, τμήματα του ΤΕΕ και περιβαλλοντικές συλλογικότητες. Υποστηρίζουν ότι, παρά τη ρητορική περί φέρουσας ικανότητας, το νέο πλαίσιο αφήνει ανοιχτό πεδίο για μεγάλες επενδύσεις μέσω ειδικών εργαλείων, όπως τα ΕΣΧΑΣΕ και οι στρατηγικές επενδύσεις, χωρίς να θέτει σαφή ανώτατα όρια τουριστικής ανάπτυξης.

Παράλληλα, συνεχίζεται και η εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τα οποία θα καθορίσουν χρήσεις γης και όρους δόμησης σε τοπικό επίπεδο.