Ξηλώνονται οι σχέσεις ανάμεσα στις λατινοαμερικανικές χώρες για να πληγεί η Κούβα

ΑΒΑΝΑ — Η δεύτερη ομάδα μελών της κουβανικής ιατρικής αποστολής στην Τζαμάικα επέστρεψε στην Κούβα, μετά την απόφαση της κυβέρνησης της χώρας να τερματίσει μονομερώς τη διμερή συμφωνία υγειονομικής συνεργασίας, «ως αποτέλεσμα πιέσεων από τις ΗΠΑ», σύμφωνα με δημοσίευμα της Granma και ανακοίνωση του κουβανικού Υπουργείου Εξωτερικών. Όπως αναφέρει η ίδια πηγή, 277 επαγγελματίες επαναπατρίστηκαν, ενώ η συνεργασία τριών δεκαετιών περιλάμβανε περισσότερους από 4.700 Κουβανούς υγειονομικούς, με πάνω από 8,1 εκατομμύρια ασθενείς, 74.302 επεμβάσεις, 7.170 τοκετούς και περισσότερες από 90.000 ζωές να έχουν σωθεί, καθώς και σχεδόν 25.000 ωφελούμενους από το πρόγραμμα «Operation Miracle».

Η ερμηνεία περί αμερικανικών πιέσεων αποδίδεται κυρίως σε κουβανικές επίσημες πηγές, ωστόσο ενισχύεται από τη γενικότερη πολιτική των ΗΠΑ, οι οποίες έχουν επανειλημμένα καταγγείλει τα κουβανικά ιατρικά προγράμματα ως μορφή εκμετάλλευσης (sic) και έχουν ασκήσει διπλωματικές πιέσεις σε χώρες της περιοχής (διεθνείς αναλύσεις εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ). Στο ίδιο πλαίσιο καταγράφεται κύμα αποχωρήσεων: η Ονδούρα τερμάτισε επίσης τη συνεργασία φέτος, η Γουατεμάλα ανακοίνωσε σταδιακή αποχώρηση, ενώ η Γουιάνα και η ίδια η Τζαμάικα διέκοψαν αντίστοιχα προγράμματα (διεθνή δημοσιογραφικά δίκτυα όπως Reuters και ABC News). Παράλληλα, χώρες όπως οι Μπαχάμες, Αντίγκουα, Βερμούδες και Γρενάδα εξετάζουν περιορισμούς, ενώ παλαιότερες αποχωρήσεις έχουν σημειωθεί στη Βραζιλία, τη Βολιβία και τον Ισημερινό (ακαδημαϊκές και δημοσιογραφικές πηγές για την «ιατρική διπλωματία» της Κούβας).

Σε αντίθεση, το Μεξικό συνεχίζει τη συνεργασία, παρά τις πιέσεις των ΗΠΑ και την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση, προβάλλοντας την επιλογή ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και ανάγκης κάλυψης ελλείψεων στο σύστημα υγείας (διεθνής ειδησεογραφία και πολιτικές δηλώσεις). Παράλληλα, ένα δίκτυο χωρών της Καραϊβικής, όπως τα νησιά Μπαρμπάδος, η Σεντ Λουκία, η Δομινικανή Δημοκρατία και ο Άγιος Βικέντιος και οι Γρεναδίνες, εξακολουθούν να φιλοξενούν κουβανικές αποστολές λόγω δομικών αναγκών των συστημάτων υγείας τους, ενώ η Βενεζουέλα παραμένει βασικός στρατηγικός εταίρος (διεθνείς αναλύσεις περιφερειακής συνεργασίας).

Το πρόγραμμα υγειονομικής συνεργασίας αποδίδεται ιστορικά στον Φιδέλ Κάστρο, με απαρχή την αποστολή γιατρών στην Αλγερία το 1963, σε μια πρωτοβουλία διεθνιστικής αλληλεγγύης που καταγράφεται τόσο σε κουβανικές όσο και σε διεθνείς ιστορικές πηγές. Σύμφωνα με την ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, το μοντέλο εξελίχθηκε μετά τη δεκαετία του 1990 σε οικονομικό εργαλείο μέσω διμερών συμφωνιών, όπως η ανταλλαγή ιατρικών υπηρεσιών με πετρέλαιο με τη Βενεζουέλα, διατηρώντας παράλληλα τον πολιτικό του χαρακτήρα ως βασικό στοιχείο της κουβανικής εξωτερικής πολιτικής.