Η Κούβα, κρας τεστ του νέου Δόγματος Μονρόε

ΑΒΑΝΑ. Η νέα αμυντική κινητοποίηση της Κούβας έρχεται την ώρα που η Ουάσιγκτον επιχειρεί εμφανώς να ανακτήσει την πρωτοκαθεδρία της στη Λατινική Αμερική. Και αυτή η επιδίωξη δεν αποτελεί πλέον απλώς πολιτική ερμηνεία: περιγράφεται στην επίσημη Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ του 2025.

Το κείμενο του Λευκού Οίκου επαναφέρει ρητά το Δόγμα Μονρόε, υπό τον τίτλο «Trump Corollary», και θέτει ως στόχο την αποκατάσταση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας στο δυτικό ημισφαίριο. Δηλώνει μάλιστα ότι οι ΗΠΑ θα εμποδίσουν εξωηπειρωτικούς ανταγωνιστές να εγκαθιστούν δυνάμεις ή να ελέγχουν στρατηγικές υποδομές στην περιοχή.

Η εφαρμογή του δόγματος είναι ορατή και στην τρέχουσα διπλωματική δραστηριότητα. Ο Μάρκο Ρούμπιο περιόδευσε αυτή την εβδομάδα σε Κολομβία, Ισημερινό και Περού, μιλώντας ο ίδιος, πριν αναχωρήσει, για μια τάση «ευθυγράμμισης με τις ΗΠΑ και τα αμερικανικά συμφέροντα». Σύμφωνα με το Reuters, η περιοδεία συνδύασε εμπορικές συμφωνίες με ενίσχυση της συνεργασίας ασφαλείας. Η Κολομβία ζήτησε αμερικανικά drones και ραντάρ, ενώ το Περού ανακοίνωσε την ένταξή του στον αμερικανικής έμπνευσης συνασπισμό κατά των ναρκωτικών «Shield of the Americas».

Η ίδια η αμερικανική Στρατηγική είναι αποκαλυπτική: ονομάζει την περιφερειακή πολιτική «Enlist and Expand» – στρατολόγηση υφιστάμενων συμμάχων και διεύρυνση με νέους – και προβλέπει ακόμη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, ισχυρότερη παρουσία Ναυτικού και Ακτοφυλακής και επέκταση της πρόσβασης σε στρατηγικές τοποθεσίες.

Σ' αυτό το περιβάλλον, η Κούβα αποτελεί ίσως την οξύτερη περίπτωση: βρίσκεται δίπλα στις αμερικανικές ακτές και ταυτόχρονα διατηρεί στενές σχέσεις με Κίνα και Ρωσία.

Η Ουάσιγκτον έχει εντείνει την οικονομική πίεση. Στις 3 Σεπτεμβρίου επέβαλε, σύμφωνα με το Reuters, νέες κυρώσεις σε πέντε κουβανικές εταιρείες και στον εγγονό του Ραούλ Κάστρο, ενώ ο αμερικανικός περιορισμός της πετρελαϊκής τροφοδοσίας έχει επιδεινώσει τις ελλείψεις και τις πολύωρες διακοπές ηλεκτροδότησης. Η Αβάνα χαρακτηρίζει την πολιτική αυτή οικονομικό στραγγαλισμό· οι ΗΠΑ απαντούν ότι επιδιώκουν να πιέσουν το κουβανικό καθεστώς για οικονομικές αλλαγές και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κίνα και Ρωσία στέκονται πολιτικά απέναντι στην αμερικανική πίεση, χωρίς ωστόσο να υπάρχει δημοσιοποιημένη δέσμευσή τους για στρατιωτική επέμβαση υπέρ της Κούβας. Για το Πεκίνο, το επίδικο είναι ευρύτερο: η αμερικανική απαίτηση περιορισμού εξωηπειρωτικών δυνάμεων στη Λατινική Αμερική στρέφεται ευθέως κατά της αυξανόμενης κινεζικής οικονομικής και στρατηγικής παρουσίας. Η Μόσχα, από την πλευρά της, διατηρεί την παραδοσιακή στρατηγική σχέση με την Αβάνα.

Η κουβανική απάντηση εκδηλώνεται πλέον σε δύο μέτωπα. Σύμφωνα με τη Granma, ο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ επιθεώρησε την Παρασκευή τη ζώνη άμυνας Alamar Este και δήλωσε ότι «η απειλή επίθεσης παραμένει» και ότι πρώτη προτεραιότητα εξακολουθεί να είναι η άμυνα. Περισσότερες από 40 ταξιαρχίες παραγωγής και άμυνας οργανώνονται στην περιοχή των 36.000 κατοίκων.

Παράλληλα, η κυβέρνηση επιταχύνει, σύμφωνα επίσης με τη Granma, 176 οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές στη γεωργία, το εμπόριο και την αυτονομία των δήμων, επιδιώκοντας μεγαλύτερη παραγωγή τροφίμων και οικονομική αντοχή.

Έτσι, η Κούβα γίνεται κρας τεστ μιας αμερικανικής πολιτικής που δηλώνει πλέον επισήμως ότι το δυτικό ημισφαίριο αποτελεί προνομιακό χώρο στρατηγικής επιρροής των ΗΠΑ. Και η Αβάνα απαντά οργανώνοντας όχι μόνο την άμυνα, αλλά και την αντοχή της κοινωνίας και της οικονομίας της.