Σπ. Ιωάννου: «Καμία νέα αρμοδιότητα στην Αυτοδιοίκηση χωρίς πόρους και προσωπικό»

ΑΘΗΝΑ. Με κεντρικό μήνυμα ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ως «παρίας» της κεντρικής διοίκησης, αλλά πρέπει να αποκτήσει πραγματική ευθύνη, πόρους και αυτοτέλεια, ο θεματικός αντιπεριφερειάρχης Χωροταξίας, Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, Σπύρος Ιωάννου, παρουσίασε τις θέσεις της ΠΙΝ στο συνέδριο της Νομικής Σχολής Αθηνών για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Ο Σπ. Ιωάννου συμμετείχε στις εργασίες του συνεδρίου που διοργάνωσε ο Φοιτητικός Επιστημονικός Όμιλος Δημοσίου και Διεθνούς Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών, υπό την αιγίδα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της ΕΝΠΕ και της ΚΕΔΕ, εκπροσωπώντας την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων στη συζήτηση για τις επικείμενες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης.

Στην εισήγησή του υποστήριξε ότι, παρά τις διαχρονικές εξαγγελίες περί αποκέντρωσης και εκσυγχρονισμού, ο πολίτης εξακολουθεί να έρχεται αντιμέτωπος με καθυστερήσεις, αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων, γραφειοκρατία και ένα σύστημα στο οποίο η ευθύνη συχνά χάνεται ανάμεσα σε υπηρεσίες και φορείς. Όπως ανέφερε, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αλλαγή νόμων αλλά η αλλαγή της ίδιας της διοικητικής λογικής, ώστε η Αυτοδιοίκηση να παράγει μετρήσιμα αποτελέσματα και όχι να διαχειρίζεται αδυναμίες.

Κεντρικός άξονας της παρέμβασής του ήταν η ανάγκη σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο κράτος, τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, τις Περιφέρειες και τους Δήμους. Όπως σημείωσε, η πολυεπίπεδη διοίκηση μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνο όταν υπάρχει πλήρης χαρτογράφηση αρμοδιοτήτων, κωδικοποίηση της νομοθεσίας και η αρχή «μία αρμοδιότητα – ένας υπεύθυνος φορέας – μία προθεσμία – μία ψηφιακή διαδρομή». Διαφορετικά, η διοίκηση μετατρέπεται σε έναν «λαβύρινθο» που διευκολύνει τη διάχυση της ευθύνης.

Ο αντιπεριφερειάρχης έδωσε επίσης ιδιαίτερη έμφαση στο δικαίωμα του πολίτη να λαμβάνει απαντήσεις σε συγκεκριμένο χρόνο από τις δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και στην ανάγκη η διαφάνεια να είναι ουσιαστική και κατανοητή και όχι να εξαντλείται στην ανάρτηση αποφάσεων σε ψηφιακές πλατφόρμες.

Ξεχωριστό κεφάλαιο της εισήγησης αποτέλεσε η οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, την οποία χαρακτήρισε προϋπόθεση για κάθε ουσιαστική αποκέντρωση. Όπως τόνισε, οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν μπορούν να ασκούν αποτελεσματικές πολιτικές όσο εξαρτώνται από έκτακτες επιχορηγήσεις και μεταβιβάσεις πόρων από το κεντρικό κράτος. Πρότεινε τη θεσμοθέτηση σταθερών μηχανισμών χρηματοδότησης, την απόδοση μέρους των εσόδων που παράγονται από την τοπική οικονομία και ειδικότερα από τον τουρισμό, καθώς και τη δημιουργία συστήματος που θα εξασφαλίζει προβλεψιμότητα και επάρκεια πόρων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη νησιωτικότητα, υπογραμμίζοντας ότι δεν αποτελεί απλή γεωγραφική ιδιαιτερότητα αλλά παράγοντα αυξημένου διοικητικού κόστους και επιχειρησιακών αναγκών. Η πολυνησιωτικότητα, οι δυσκολίες μετακίνησης, η στελέχωση των υπηρεσιών και οι πιέσεις που προκαλεί η τουριστική δραστηριότητα, όπως ανέφερε, επιβάλλουν ειδικό χρηματοδοτικό και διοικητικό πλαίσιο για τις νησιωτικές περιφέρειες.

Παράλληλα, ο Σπ. Ιωάννου στάθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των ΟΤΑ με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αντιμετωπιστούν τόσο οι καθημερινές διοικητικές ανάγκες όσο και οι νέες προκλήσεις που δημιουργεί η κλιματική κρίση.

Αναφερόμενος στο σχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το χαρακτήρισε ένα θετικό πρώτο βήμα, εκτίμησε όμως ότι δεν αντιμετωπίζει συνολικά τις χρόνιες παθογένειες του συστήματος και δεν ενσωματώνει επαρκώς τις διαχρονικές θέσεις της αυτοδιοίκησης. Υποστήριξε μάλιστα ότι η ουσιαστική κατοχύρωση της θεσμικής και οικονομικής ανεξαρτησίας των ΟΤΑ προϋποθέτει ακόμη και συνταγματικές αλλαγές στα άρθρα 101 και 102, ώστε να ορίζονται με σαφήνεια οι αρμοδιότητες και οι πόροι τους.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο θεματικός αντιπεριφερειάρχης Χωροταξίας, Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής της ΠΙΝ υπογράμμισε ότι η μεταρρύθμιση της Αυτοδιοίκησης δεν πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης αλλά εθνική και θεσμική επιλογή. «Ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται για το πώς είναι γραμμένος ο Κώδικας. Ενδιαφέρεται για το αν είναι λειτουργικός. Αν κάνει την καθημερινότητά του πιο απλή, πιο γρήγορη και πιο αξιόπιστη», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η χώρα μπορεί να προχωρήσει στις αναγκαίες αλλαγές, αλλά αν είναι έτοιμη να τις αποφασίσει.