Όλγα Παπαδάτου: Μισός αιώνας στην έδρα - Όταν η τάξη γίνεται ζωή

Ξημέρωσε 1η Σεπτέμβρη και ο νους γυρίζει πίσω 50 χρόνια. 

Μοιάζει απίστευτο: 50 χρόνια στην τάξη, χειμώνα-καλοκαίρι! 1η Σεπτέμβρη 1976, ίδρυση του φροντιστηρίου από δύο νέους ανθρώπους. 1η Σεπτέμβρη 2026, χωρίς τον συνιδρυτή, μα πάλι στις ίδιες επάλξεις, μάχιμη και ενθουσιασμένη, συνεχίζεις με την ίδια λαχτάρα, το ίδιο μεράκι. Κουβεντιάζεις με τον εαυτό σου, προσπαθώντας να αξιολογήσεις την πεντηκονταετία αυτή. «Τι κέρδισες και τι έχασες;» αναρωτιέσαι.

Και, βέβαια, σε κάθε προσπάθεια και αγώνα υπάρχουν τα θετικά και τα αρνητικά, τα συν και τα πλην.

Έχασες σίγουρα πολλά, στερήθηκες πολλά: προσωπική ζωή, φιλίες, διακοπές, ταξίδια, ξεκούραση. Τα πάντα κινούνταν με κριτήριο τις ανάγκες του φροντιστηρίου. Ακόμα και τη γέννηση των παιδιών σου προγραμμάτισες, ώστε να μη λείψεις από την τάξη. Ενοχές για την ελλιπή αφιέρωση χρόνου στα παιδιά σου έχεις ακόμη και προσπαθείς να βρεις δικαιολογίες.

Έχασες ηρεμία νου και ψυχής, γιατί πάντα έπρεπε να λύνεις προβλήματα: γιατί ο Σπύρος δε διαβάζει, τι συμβαίνει στη Γιώτα και είναι συνεχώς αφηρημένη, πώς θα κάνεις τη Μαρία να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, θα γράψει ο Κώστας στις εξετάσεις, θα αποδώσει αυτό που μπορεί η Χρύσα; Ερωτήματα, απορίες, άγχη και αγώνας συνεχής. Κι έφτανες στα όριά σου και έλεγες «θα τα παρατήσω», μα ποτέ δεν το ’καμες. Τρόμαζες στην ιδέα να μην ξαναμπείς στην τάξη.

Αλλά, κέρδισες επίσης.

Έμαθες τον άνθρωπο: Κέρδισες σε εμπειρίες και γνώση, έμαθες να διαβάζεις τις αντιδράσεις των μαθητών σου στο πρόσωπό τους, να ανιχνεύεις τα προβλήματα και τις δυσκολίες τους στη συμπεριφορά τους, να κατανοείς, να δικαιολογείς και να ψάχνεις τι φταίει στην όποια αρνητική τους στάση.

Εξελίχθηκες: Έγινες καλύτερος άνθρωπος, έμαθες να αντιμετωπίζεις δυσκολίες με υπομονή και επιμονή, να μην παραιτείσαι, να πεισμώνεις για να πετύχεις το καλύτερο. Ήθελες το απόλυτο, δεν ξέχασες ποτέ το πώς κι εσύ βίωσες την αντίστοιχη περίοδο της ζωής σου.

Έλαβες αγάπη: Πήρες πολλή αγάπη και παίρνεις —«ανταποδοτικά είναι αυτά», θα σκεφτείς. Ναι, έδωσες και παίρνεις σεβασμό, εκτίμηση, αγάπη, γιατί τα παιδιά καταλαβαίνουν. Μπορεί να στενοχωριούνται πολλές φορές που τα πιέζεις, που απαιτείς όλο και περισσότερα, μα ξέρουν το κίνητρό σου…

Βρήκες ψυχική δικαίωση: Κέρδισες ψυχική ικανοποίηση που αναγνωρίζουν την προσπάθειά σου στον αγώνα τους. Πώς να μη συγκινείσαι από τα λόγια αγάπης, τις αγκαλιές και τα φιλιά τους δεκαετίες μετά, όταν τα συναντάς στο δρόμο με τις δικές τους οικογένειες, τα παιδιά τους; Γελάς όταν σου λένε: «Κυρία, μη φύγετε, τα διδυμάκια μου φέτος θα πάνε γυμνάσιο!»

Άφησες αποτύπωμα: Το αποτέλεσμα του αγώνα σου σε γεμίζει περηφάνια, γιατί βοήθησες —στο βαθμό που μπόρεσες και εξαρτιόταν από σένα— πολλά παιδιά να βρουν το δρόμο τους, να αποκτήσουν κώδικα αρχών και αξιών, να οργανώσουν τη ζωή τους σε γερά θεμέλια, να αναπτύξουν την προσωπικότητά τους, να επιλέξουν σπουδές και επάγγελμα ταιριαστό με τις επιθυμίες, τις δυνατότητες και τις προσδοκίες τους.

Δημιούργησες διαδοχή: Κέρδισες και οικονομικά, είναι και αυτό υπολογίσιμο· οι πόροι σου προέκυψαν από αυτή τη διαδικασία. Κέρδισες όμως και γιατί δούλεψες με καλούς συνεργάτες όλα αυτά τα χρόνια (πρώην μαθητές σου πάντα), και επειδή την αγάπη για τη διδασκαλία απόκτησαν και δυο από τα παιδιά σου, έχεις ετοιμάσει καλούς και άξιους συνεχιστές των γονιών τους.

Πού, λοιπόν, γέρνει η ζυγαριά;

Μα, θετικό είναι το ισοζύγιο, βέβαια! Γι’ αυτό και δεν τα παρατάς. Γιατί τα παιδιά είναι η χαρά σου, γιατί η τάξη είναι η ζωή σου, γιατί σε γεμίζει πνευματικά και ψυχικά αυτή η διαδικασία. Γιατί τρέφεσαι με τα χαμόγελα και τις χαρές τους, γιατί η διαδικασία αυτή σε ανανεώνει, σε κρατά νέα (και δεν έχεις σκοπό να γεράσεις!!), γιατί σου δίνουν δύναμη και αισιοδοξία τα παιδιά, ελπίδα πως ο κόσμος μπορεί και πρέπει να γίνει καλύτερος.

Όλους εσάς που υπήρξατε μαθητές και μαθήτριές μου αγαπημένοι, σας ευχαριστώ για τη συνεργασία και την αγάπη σας. Ευχαριστώ τους γονείς σας για την εμπιστοσύνη τους στο έργο μου, ολόκληρη την κερκυραϊκή κοινωνία για τη στήριξή της!

Καλή σχολική χρονιά σε όλους με υγεία!