Από το «όχι» στις βιομηχανικές χρήσεις, βάση γεωτρήσεων η Ηγουμενίτσα

ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ – ΚΕΡΚΥΡΑ. Μια ενδιαφέρουσα μετατόπιση καταγράφεται στην Ηγουμενίτσα ενόψει της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός-1» στο Block 2, η οποία προγραμματίζεται πλέον για τον Απρίλιο του 2027. Το Δημοτικό Συμβούλιο άναψε, υπό όρους, το πράσινο φως ώστε το λιμάνι να αποτελέσει τη χερσαία βάση υποστήριξης της επιχείρησης, μολονότι το 2025 είχε αντιδράσει στις βιομηχανικές χρήσεις του Master Plan και ειδικότερα στην πρόβλεψη για εξυπηρέτηση πλοίων υποστήριξης γεωτρήσεων υδρογονανθράκων. Η δημοτική αρχή διαχωρίζει τώρα την προσωρινή εξυπηρέτηση του «Ασωπού-1» από τη θεσμοθέτηση μόνιμης ενεργειακής χρήσης του λιμένα.

Η γεώτρηση, που αρχικά αναμενόταν νωρίτερα μέσα στο 2027, έχει πλέον τοποθετηθεί επισήμως από την Energean στον Απρίλιο του 2027, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν ληφθεί εγκαίρως όλες οι απαιτούμενες άδειες. Η εταιρεία έχει καταθέσει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων και έχει συμβληθεί με τη Stena Drilling για το Stena DrillMAX, το οποίο θα εκτελέσει τη γεώτρηση.

Η Stena Drilling, όταν ανακοίνωσε τη σύμβαση τον περασμένο Απρίλιο, τοποθετούσε γενικότερα την έναρξη της επιχείρησης στις αρχές του 2027. Συνεπώς, από τις επίσημες πηγές τεκμηριώνεται η σημερινή ημερομηνία του Απριλίου, όχι όμως με την ίδια σαφήνεια ότι η μετατόπιση οφείλεται αποκλειστικά στη διαθεσιμότητα του γεωτρύπανου.

Από την αντίδραση του 2025...

Εδώ αρχίζει το πολιτικό και χωροταξικό ενδιαφέρον της υπόθεσης.

Το φθινόπωρο του 2025 η Ηγουμενίτσα είχε αντιδράσει στο Master Plan του λιμανιού. Ο Δήμος χαρακτήριζε προβληματικές περιβαλλοντικά ορισμένες από τις προβλέψεις του, ενώ οι αντιδράσεις αφορούσαν μεταξύ άλλων αποθήκευση καυσίμων, χύδην φορτία, ναυπηγοεπισκευαστικές δραστηριότητες και υποστήριξη γεωτρήσεων υδρογονανθράκων.

Η αντίδραση δεν έμεινε σε δηλώσεις. Το Δημοτικό Συμβούλιο πήρε ομόφωνη απόφαση και ο Δήμος απέστειλε τις θέσεις του στα μέλη της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων. Τις θέσεις αυτές υιοθέτησε στη συνέχεια, με ευρεία πλειοψηφία, και το Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο ψήφισμα του γειτονικού Δήμου Φιλιατών, το οποίο κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση, ζητούνταν ρητά να αποσυρθούν από το Master Plan οι υποδομές για την εξυπηρέτηση πλοίων που υποστηρίζουν ερευνητικές γεωτρήσεις υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και την Αδριατική.

...στο «ναι» του 2026

Έντεκα μήνες αργότερα, το ίδιο ζήτημα επιστρέφει, αυτή τη φορά όχι ως μακροπρόθεσμη πρόβλεψη ενός Master Plan αλλά ως συγκεκριμένη επιχείρηση.

Στην ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης της 16ης Σεπτεμβρίου 2026 μπήκε επισήμως η έκφραση γνώμης επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων για τον «Ασωπό-1», με ρητή αναφορά σε «Βάση Υποστήριξης στον Λιμένα Ηγουμενίτσας».

Το Δημοτικό Συμβούλιο γνωμοδότησε τελικά θετικά, με όρους και προϋποθέσεις, τόσο για τη μελέτη όσο και για τη χρήση του λιμένα ως χερσαίας βάσης υποστήριξης.

Επομένως, η διαφοροποίηση είναι υπαρκτή και συγκεκριμένη: το 2025 η Ηγουμενίτσα ζητούσε να μη θεσμοθετηθεί μέσω του Master Plan μια χρήση του λιμένα συνδεδεμένη με τις γεωτρήσεις· το 2026 αποδέχεται να πραγματοποιηθεί αυτή η δραστηριότητα για τον συγκεκριμένο «Ασωπό-1».

Η γραμμή άμυνας: «Άλλο προσωρινό, άλλο μόνιμο»

Η διάκριση που προβάλλεται είναι ότι δεν πρόκειται για ταυτόσημες αποφάσεις. Το Master Plan καθορίζει τις μόνιμες επιτρεπόμενες χρήσεις και τη μακροπρόθεσμη φυσιογνωμία του λιμένα, ενώ η σημερινή γνωμοδότηση αφορά την προσωρινή εξυπηρέτηση μιας συγκεκριμένης ερευνητικής επιχείρησης.

Η διάκριση έχει ουσιαστικό χωροταξικό περιεχόμενο. Δεν σημαίνει όμως ότι εξαφανίζεται το ερώτημα που είχε θέσει η ίδια η τοπική κοινωνία: ποια θέση πρέπει να έχουν οι δραστηριότητες υδρογονανθράκων στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας;

Διότι εκείνο που πέρυσι εμφανιζόταν πάνω στο χαρτί ως μία από τις επίμαχες μελλοντικές χρήσεις του λιμένα, φέτος γίνεται πραγματική λειτουργία του.

Και αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή ο «Ασωπός-1» δεν αποτελεί αυτοτελές έργο χωρίς συνέχεια. Είναι ερευνητική γεώτρηση. Αν δεν εντοπιστεί εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα, η συγκεκριμένη δραστηριότητα πράγματι μπορεί να τελειώσει μαζί με την επιχείρηση. Αν όμως η γεώτρηση είναι επιτυχής, θα ανοίξει διαφορετική συζήτηση για τα επόμενα στάδια αξιολόγησης και ενδεχόμενης ανάπτυξης του κοιτάσματος.

Τότε θα επανέλθει αναπόφευκτα και το ερώτημα της μόνιμης εφοδιαστικής υποστήριξης των offshore δραστηριοτήτων.

Η Ηγουμενίτσα παίρνει τη βάση, η Κέρκυρα μένει απέναντι από τη γεώτρηση

Η γεωγραφία δίνει στο θέμα και σαφή κερκυραϊκή διάσταση. Το Block 2 βρίσκεται στο βορειοδυτικό Ιόνιο και η Energean χαρακτηρίζει τον «Ασωπό-1» ως την πρώτη θαλάσσια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα εδώ και 40 χρόνια.

Η χερσαία επιχειρησιακή υποστήριξη επιλέγεται να γίνει από την Ηγουμενίτσα, ενώ το θαλάσσιο πεδίο της έρευνας βρίσκεται απέναντι από τη βορειοδυτική Κέρκυρα και τα Διαπόντια, όπου ήδη έχουν εκδηλωθεί αντιδράσεις για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της γεώτρησης.

Έτσι διαμορφώνεται μια ιδιόμορφη εικόνα: η Θεσπρωτία διεκδικεί να συνδέσει την υποστήριξη της γεώτρησης με τοπικά οικονομικά οφέλη, ενώ στην απέναντι πλευρά του Ιονίου τίθενται κυρίως τα ζητήματα περιβαλλοντικού κινδύνου.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο εάν η σημερινή απόφαση της Ηγουμενίτσας αντιφάσκει με την περσινή. Είναι τι ακριβώς σημαίνει η λέξη «προσωρινή», εφόσον ο «Ασωπός-1» αποδειχθεί επιτυχής.

Γιατί τότε η βάση υποστήριξης που σήμερα εγκρίνεται ως εξαίρεση για μία γεώτρηση μπορεί να βρεθεί ξανά στο τραπέζι ως μόνιμη χρήση του λιμανιού — δηλαδή ως εκείνη ακριβώς η προοπτική που προκάλεσε τις αντιδράσεις στο Master Plan το 2025.