26 Iουλίου: Σήμερα γιορτάζει όλη η Γη

Μια βιογραφική ταινία για τον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν ολοκληρώνεται με το άνοιγμα του θόλου της αίθουσας συναυλιών. Την ώρα που ακούγεται το τελευταίο μέρος της Ενάτης Συμφωνίας, με την «Ωδή στη Χαρά» του Σίλερ και το ορχηστρικό κρεσέντο να κορυφώνεται, ο σκηνοθέτης υπαινίσσεται την ανάληψη του μουσουργού στον έναστρο ουρανό.

Ανάλογες μυθικές διαστάσεις απέκτησε η εξαφάνιση του Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί. Ο συγγραφέας του Μικρού Πρίγκιπα, που είχε περιγράψει έναν ήρωα να «επιστρέφει στ' αστέρια» χωρίς να αφήσει πίσω του σώμα, απογειώθηκε στις 31 Ιουλίου 1944 από την Κορσική με ένα αναγνωριστικό Lockheed P-38 Lightning και δεν επέστρεψε ποτέ.

Έτσι συνέβη και με τον αρχηγό του επαναστατικού στρατού της Κούβας, Καμίλο Σιενφουέγος. Στις 18.01 της 28ης Οκτωβρίου 1959 απογειώθηκε από το αεροδρόμιο Ignacio Agramonte του Καμαγουέι ένα δικινητήριο Cessna 310, στρατιωτικής χρήσης, με διακριτικό FAR-53. Στο αεροσκάφος επέβαιναν μόνον τρεις άνθρωποι: ο Σιενφουέγος, ο πιλότος υπολοχαγός Λουσιάνο Φαρίνιας Ροδρίγκες και ο σωματοφύλακάς του, λοχίας Φέλιξ Ροδρίγκες – όχι ο ομώνυμος πράκτορας της CIA που οκτώ χρόνια αργότερα θα βρισκόταν στις τελευταίες ώρες του Τσε Γκεβάρα.

Η πτήση προς την Αβάνα υπολογιζόταν σε περίπου δυόμισι ώρες. Τα καύσιμα επαρκούσαν για τρεις. Το αεροπλάνο δεν έφθασε ποτέ στον προορισμό του. Δεν βρέθηκε ποτέ ούτε συντρίμμι ούτε σορός. Ένας ακόμη επαναστάτης πέρασε στον θρύλο.

Ο Σιενφουέγος δεν είχε συμμετάσχει στην επίθεση στη Μονκάδα. Ήταν τότε μόλις 21 ετών, εργαζόταν ως ράφτης στην Αβάνα και συμμετείχε στις αντικαθεστωτικές κινητοποιήσεις. Το 1955 έφυγε για τις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας εργασία. Στη συνέχεια πέρασε στο Μεξικό, όπου γνώρισε τον Φιντέλ Κάστρο και εντάχθηκε στο Κίνημα της 26ης Ιουλίου. Ήταν ένας από τους 82 επαναστάτες που επιβιβάστηκαν στο μικρό πλοιάριο Granma. Από αυτούς, μόλις μια χούφτα κατάφερε να επιζήσει των πρώτων συγκρούσεων και να φθάσει στη Σιέρα Μαέστρα: ο Φιντέλ, ο Ραούλ, ο Τσε, ο Καμίλο και λίγοι ακόμη.

Ο Καμίλο ήταν ο νεότερος της τριάδας. Γεννήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 1932 στην Αβάνα, γιος Ισπανών αναρχικών μεταναστών.

Ο Φιντέλ Κάστρο είχε γεννηθεί στις 13 Αυγούστου 1926 στο Μπιράν της ανατολικής Κούβας, στο αγρόκτημα του πατέρα του Άνχελ Κάστρο, Ισπανού μετανάστη από τη Γαλικία και μεγάλου γαιοκτήμονα.

Ο Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα γεννήθηκε στις 14 Ιουνίου 1928 – πιθανότατα έναν μήνα νωρίτερα – στο Ροσάριο της Αργεντινής, σε οικογένεια μορφωμένης μεσαίας τάξης.

Οι τρεις τους θα μπορούσαν να μη συναντηθούν ποτέ. Ο ένας να διαδεχθεί τον πατέρα του στις επιχειρήσεις, ο δεύτερος να μείνει ένας άγνωστος ράφτης, ο τρίτος να γίνει ένας ευσυνείδητος γιατρός που θα θεράπευε δωρεάν τους φτωχούς. Θα μπορούσαν να ζήσουν αξιοπρεπείς, ήσυχες, ευυπόληπτες ζωές.

Η εποχή τους, όμως, τους μέτρησε διαφορετικά. Μπροστά σε ό,τι οι ίδιοι αντιλαμβάνονταν ως κοινωνική και πολιτική αδικία, επέλεξαν να επιβιβαστούν στο Granma.

Το όνομα δεν είναι ισπανικό. Είναι η αγγλική λέξη grandma («γιαγιά»), γραμμένη χωρίς το γράμμα d. Έτσι το είχε βαφτίσει ο Αμερικανός ιδιοκτήτης του, από το χαϊδευτικό με το οποίο τα εγγόνια του αποκαλούσαν τη γιαγιά τους. Οι Κουβανοί επαναστάτες δεν το άλλαξαν ποτέ.

Η εξέλιξη της ιστορίας τους μοιάζει σχεδόν κινηματογραφική. Ίσως γι' αυτό κάθε απόπειρα να αποδοθεί στη μεγάλη οθόνη μοιάζει να υπολείπεται της πραγματικότητας. Η ίδια η ιστορία υπήρξε μεγαλύτερη από κάθε σενάριο.

Γι' αυτό και η Κούβα εξακολουθεί να γιορτάζει ως εθνική της επέτειο μια ήττα: την αποτυχημένη επίθεση στη Μονκάδα. Από εκείνη την αποτυχία γεννήθηκε το Κίνημα της 26ης Ιουλίου.

Στις 26 Ιουλίου 1953, ο 26χρονος δικηγόρος Φιντέλ Κάστρο, επικεφαλής περίπου 160 νέων επαναστατών, επιτέθηκε στους στρατώνες Μονκάδα και Κάρλος Μανουέλ δε Σέσπεντες με στόχο την έναρξη εξέγερσης κατά της δικτατορίας του Φουλχένσιο Μπατίστα. Η επιχείρηση απέτυχε. Πολλοί σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν. Ο ίδιος συνελήφθη και, κατά την απολογία του, εκφώνησε τον περίφημο λόγο «Η Ιστορία θα με δικαιώσει».

Καταδικάστηκε σε δεκαπέντε χρόνια φυλάκισης, αλλά αμνηστεύθηκε το 1955. Στο Μεξικό ανασυγκρότησε το Κίνημα της 26ης Ιουλίου, γνώρισε τον Τσε Γκεβάρα και προετοίμασε την αποστολή του Granma. Δύο χρόνια αργότερα, από τη Σιέρα Μαέστρα ξεκινούσε ο ανταρτοπόλεμος που θα οδηγούσε, την 1η Ιανουαρίου 1959, στην ανατροπή του Μπατίστα και στην επικράτηση της Κουβανικής Επανάστασης.

Σημείωση: Αφιερωμένο στην Άννα Μαρία Γκονζάλες.