Η ιταλική οικονομική διείσδυση στην Αλβανία και ο στρατηγικός ρόλος του TAP

ΚΕΡΚΥΡΑ. Η ιταλική οικονομική παρουσία στην Αλβανία δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο αλλά αποτέλεσμα μιας διαδικασίας τριών δεκαετιών, που μετά το 1990 εξελίχθηκε σε σχέση οικονομικής αλληλεξάρτησης. Σήμερα η Ιταλία παραμένει ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Αλβανίας, ο βασικός προορισμός των αλβανικών εξαγωγών και ένας από τους μεγαλύτερους ξένους επενδυτές στη χώρα.

Σύμφωνα με αλβανικές και διεθνείς οικονομικές πηγές, περίπου το 27% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Αλβανίας συνδέεται με την Ιταλία, ποσοστό που παραμένει σταθερά υψηλό εδώ και δύο δεκαετίες. Το διμερές εμπόριο ξεπέρασε τα 3,2 δισ. ευρώ το 2025, ενώ οι ιταλικές εξαγωγές προς την Αλβανία ανήλθαν σε περίπου 2 δισ. ευρώ.

Η ιταλική παρουσία εκτείνεται πολύ πέρα από το εμπόριο. Ιταλικά κεφάλαια δραστηριοποιούνται στην ενέργεια, τις κατασκευές, τις μεταφορές, τη μεταποίηση μετάλλων, τη χαλυβουργία, τις τηλεπικοινωνίες και τη βιομηχανία ένδυσης και υπόδησης. Για πολλές ιταλικές επιχειρήσεις, η Αλβανία λειτουργεί ως κοντινή παραγωγική βάση χαμηλότερου κόστους, συνδεδεμένη άμεσα με την αγορά της Απουλίας και της βόρειας Ιταλίας.

Οι επενδύσεις αυτές εντάσσονται στη στρατηγική της Ρώμης για τα Δυτικά Βαλκάνια. Η Αλβανία θεωρείται κρίσιμος κρίκος των διαδρόμων μεταφορών και ενέργειας που συνδέουν την Αδριατική με τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο. Στο πλαίσιο αυτό προωθούνται έργα υποδομών, logistics και διασύνδεσης με τις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής. Το 2024 η Αλβανία προσέλκυσε περίπου 1,58 δισ. ευρώ άμεσων ξένων επενδύσεων, με την Ιταλία να συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους επενδυτές.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και ο ανθρώπινος παράγοντας. Η αλβανική κοινότητα αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη κοινότητα αλλοδαπών στην Ιταλία, ενώ η τουριστική κίνηση από την Ιταλία προς την Αλβανία αυξάνεται σταθερά, ξεπερνώντας το ένα εκατομμύριο επισκέπτες στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2025.

Πέρα από το εμπόριο και τις επενδύσεις, η Αλβανία κατέχει ιδιαίτερη θέση για την ιταλική ενεργειακή ασφάλεια. Από το έδαφός της διέρχεται ο αγωγός TAP, ο οποίος μεταφέρει φυσικό αέριο από την Κασπία προς την Ιταλία μέσω Ελλάδας και Αλβανίας. Πρόκειται για τη μοναδική σήμερα ενεργή ενεργειακή οδό Ανατολής–Δύσης που καταλήγει απευθείας στην ιταλική αγορά, προσδίδοντας στις σχέσεις Ρώμης και Τιράνων σαφή γεωστρατηγική διάσταση.

Η ενίσχυση των οικονομικών δεσμών εξελίσσεται παράλληλα με την επαναφορά των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Στις 25 Μαΐου, το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής της Ελλάδας συνεδρίασε με αντικείμενο τις εξελίξεις στην περιοχή και την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών της, επιβεβαιώνοντας το αυξημένο ενδιαφέρον που συγκεντρώνει εκ νέου η περιοχή.