Τίρανα, 14 Οκτωβρίου: Από τη διαμαρτυρία στη σύγκρουση

ΤΙΡΑΝΑ. Στη σοβαρότερη πολιτική δοκιμασία της τέταρτης κυβερνητικής θητείας του βρίσκεται ο Έντι Ράμα, καθώς οι πολύμηνες κινητοποιήσεις της «Επανάστασης των Φλαμίνγκο» συναντήθηκαν αυτή την εβδομάδα με μαζικές φοιτητικές διαδηλώσεις, συγκρούσεις με την αστυνομία και εκτεταμένες καταστροφές στα Τίρανα.

Ο ίδιος ο Αλβανός πρωθυπουργός απέκλεισε την Πέμπτη κάθε ενδεχόμενο παραίτησης. «Οι κυβερνήσεις αλλάζουν μέσω δημοκρατικών εκλογών. Είχαμε εκλογές πέρυσι, όχι επανάσταση», δήλωσε γραπτώς στο Reuters. Δήλωσε πάντως έτοιμος να συζητήσει τα προβλήματα του κόστους σπουδών και των πανεπιστημίων, διαχωρίζοντας αυτά τα αιτήματα από τις επιθέσεις σε δημόσια κτίρια και τις καταστροφές.

Από το Ζβέρνετς στα πανεπιστήμια

Η σημερινή κρίση δεν ξεκίνησε από τα πανεπιστήμια. Προηγήθηκαν περισσότεροι από τέσσερις μήνες καθημερινών, κατά κύριο λόγο ειρηνικών, κινητοποιήσεων της λεγόμενης «Επανάστασης των Φλαμίνγκο». Αφετηρία υπήρξε η αντίδραση στα μεγάλα τουριστικά σχέδια στη Νάρτα–Ζβέρνετς και γενικότερα στην αλβανική ακτογραμμή, μεταξύ των οποίων και επένδυση στην οποία συμμετέχει ο Τζάρεντ Κούσνερ.

Το κίνημα διεύρυνε σταδιακά την ατζέντα του: προστασία της δημόσιας γης και των προστατευόμενων περιοχών, ακύρωση επίμαχων επενδυτικών σχεδίων, καταπολέμηση της διαφθοράς, παραίτηση Ράμα και αλλαγή του πολιτικού συστήματος. Το Citizens.al κατέγραφε ήδη στις αρχές Σεπτεμβρίου ότι οι καθημερινές διαδηλώσεις είχαν φτάσει τις 100 συνεχόμενες ημέρες, αποτελώντας μία από τις μακροβιότερες κινητοποιήσεις αυτού του τύπου στην Αλβανία.

Το τελευταίο τριήμερο, όμως, η εικόνα άλλαξε. Οι φοιτητές βγήκαν μαζικά στους δρόμους με πιο άμεσα αιτήματα: ακριβές σπουδές, ανεπαρκή οικονομική στήριξη, κακές συνθήκες στα πανεπιστήμια και περιορισμένες προοπτικές εργασίας μετά την αποφοίτηση. Στις 14 Οκτωβρίου το Reuters έκανε λόγο για δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες στα Τίρανα, στην έως τώρα μεγαλύτερη κινητοποίηση του νέου φοιτητικού κύματος.

Συγκρούσεις και αναβολή της Βουλής

Οι κινητοποιήσεις ξέφυγαν από το προηγούμενο ειρηνικό πρότυπο των «Φλαμίνγκο». Διαδηλωτές έβαλαν φωτιά ή προκάλεσαν ζημιές σε δημόσια κτίρια και τράπεζες, έσπασαν βιτρίνες και συγκρούστηκαν για ώρες με τις δυνάμεις ασφαλείας. Η αστυνομία απάντησε με δακρυγόνα και οχήματα εκτόξευσης νερού.

Η αναταραχή οδήγησε ακόμη και στην ακύρωση προγραμματισμένης συνεδρίασης του αλβανικού Κοινοβουλίου, ενώ οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν και εκτός Τιράνων. Το Reuters κατέγραψε φοιτητική δράση σε Ελμπασάν και Σκόδρα.

Η ένταση επηρέασε πλέον και δραστηριότητες άσχετες με την πολιτική: η UEFA μετέφερε από τα Τίρανα στο Ελμπασάν τον αγώνα Conference League της Εγκνάτια με τη Μίντιλαντ, επικαλούμενη την αναταραχή στην πρωτεύουσα.

Η γραμμή της κυβέρνησης

Η κυβερνητική αντίδραση γίνεται πλέον ενιαία: αναγνώριση των κοινωνικών αιτημάτων, αλλά πλήρης απόρριψη της βίαιης μορφής της διαμαρτυρίας.

Η υπουργός Παιδείας Μιρέλα Κουμπάρο κάλεσε την Πέμπτη τους γονείς να προστατεύσουν τα παιδιά τους και υποστήριξε ότι μαθητές και φοιτητές δεν είναι εκείνοι που καταστρέφουν δημόσια κτίρια και επιχειρήσεις. Μίλησε επανειλημμένα για «σκοτεινά χέρια» που επιχειρούν, κατά την κυβέρνηση, να χρησιμοποιήσουν τους νέους για «αποσταθεροποίηση της Αλβανίας».

Η δήλωση συμπληρώνει τη γραμμή Ράμα: διάλογος για την εκπαίδευση, αλλά όχι πολιτική υποχώρηση υπό την πίεση του δρόμου.

Ο πρωθυπουργός συνέδεσε μάλιστα την πολιτική σταθερότητα με την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Υποστήριξε στο Reuters ότι η κυβέρνησή του έχει ισχυρή εκλογική εντολή να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην ΕΕ και ότι δεν θα επιτρέψει στη βία να ανακόψει αυτή την πορεία.