Η Ευρώπη μετράει το κόστος της νησιωτικότητας, η Κέρκυρα περιμένει το αντίκρισμα

ΚΕΡΚΥΡΑ. Η αναγνώριση των ιδιαίτερων αναγκών των νησιών από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως πρόσθετη χρηματοδότηση. Το επόμενο βήμα είναι να αποτυπωθούν οι ανάγκες αυτές στους ευρωπαϊκούς κανόνες, στα προγράμματα και στον προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034. Αυτή είναι η ουσία της διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 10 Ιουνίου 2026 την πρώτη ειδική στρατηγική της ΕΕ για τα νησιά. Το κείμενο αναγνωρίζει προβλήματα όπως το υψηλό μεταφορικό κόστος, οι περιορισμένες συνδέσεις, οι δυσκολίες πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες και η δημογραφική συρρίκνωση. Προτείνει παρεμβάσεις στις μεταφορές, στην ενέργεια, στην κατοικία, στην υγεία και στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Η στρατηγική έχει, επομένως, ήδη παρουσιαστεί. Αυτό που συζητείται τώρα είναι η εξειδίκευση και η εφαρμογή της.

Η διαδικασία έως τον Φεβρουάριο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, το συμβουλευτικό όργανο που εκπροσωπεί τις τοπικές και περιφερειακές αρχές της ΕΕ, επεξεργάζεται τη γνωμοδότησή της για τη στρατηγική. Εισηγητής είναι ο Noel Formosa, δήμαρχος του San Lawrenz της Μάλτας.

Σύμφωνα με το επίσημο χρονοδιάγραμμα, το σχέδιο γνωμοδότησης θα εξεταστεί στις 19 Νοεμβρίου 2026 από την αρμόδια επιτροπή COTER, ενώ η έγκρισή του στην ολομέλεια προγραμματίζεται για τις 3–4 Φεβρουαρίου 2027.

Η γνωμοδότηση θα διαβιβαστεί στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Δεν αποτελεί νόμο, ούτε απόφαση κατανομής χρημάτων. Μπορεί όμως να επηρεάσει την επεξεργασία ευρωπαϊκών πολιτικών και χρηματοδοτικών κανόνων.

Το ουσιαστικό διακύβευμα είναι αν η νησιωτικότητα θα αποκτήσει μετρήσιμα κριτήρια και ειδική μεταχείριση στις μελλοντικές χρηματοδοτήσεις. Για παράδειγμα, αν το αυξημένο κόστος κατασκευής και λειτουργίας έργων στα νησιά θα συνυπολογίζεται στην αξιολόγηση των προτάσεων και αν θα προβλέπονται ευνοϊκότεροι όροι για μικρά και απομονωμένα νησιά.

Οι προτεραιότητες του εισηγητή

Ο Noel Formosa έχει ήδη προσδιορίσει τους βασικούς άξονες της επεξεργασίας του: μέτρηση του πραγματικού κόστους της νησιωτικότητας, αξιολόγηση των ευρωπαϊκών πολιτικών ως προς τις επιπτώσεις τους στα νησιά, συμμετοχή των νησιωτικών αρχών στις αποφάσεις και ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στο γεγονός ότι η διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών πόρων δεν σημαίνει κατ' ανάγκην και δυνατότητα αξιοποίησής τους, κυρίως από μικρά νησιά με περιορισμένη διοικητική και τεχνική υποστήριξη.

Οι 13 κοινές προτάσεις των νησιωτικών Περιφερειών

Στην Ελλάδα, οι νησιωτικές Περιφέρειες έχουν ήδη διαμορφώσει κοινό πλαίσιο 13 προτάσεων, στο οποίο συμμετέχει και η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων.

Οι διεκδικήσεις καλύπτουν την καθιέρωση ειδικής ευρωπαϊκής πολιτικής για τα νησιά, τη ρήτρα νησιωτικότητας στις ευρωπαϊκές αποφάσεις, τη χρηματοδότηση υποδομών και δημόσιων υπηρεσιών, τις ακτοπλοϊκές και αεροπορικές συνδέσεις, την ενεργειακή και υδατική επάρκεια, τη στέγαση, την υγεία, την εκπαίδευση και τη στήριξη της τοπικής παραγωγής.

Περιλαμβάνουν επίσης προσαρμογές στους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ειδική αντιμετώπιση των μικρών νησιών και δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης των πραγματικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της νησιωτικότητας.

Οι προτάσεις αποτελούν κοινό διεκδικητικό πλαίσιο και όχι εγκεκριμένα ευρωπαϊκά μέτρα.

Τι κατέθεσε ο Τρεπεκλής;

Στο μεταξύ, ο περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Γιάννης Τρεπεκλής συναντήθηκε στις Βρυξέλλες με τον Noel Formosa, στο νέο γραφείο της Περιφέρειας. Στη συνάντηση συμμετείχε και η αντιπεριφερειάρχης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Καινοτομίας, Αιμιλία Μόσχου.

Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου της ΠΙΝ, της 14ης Οκτωβρίου, ο περιφερειάρχης παρέδωσε υπόμνημα με τις ιδιαιτερότητες, τα προβλήματα και τις αναπτυξιακές προτεραιότητες των Ιονίων Νήσων. Η Περιφέρεια αναφέρει ότι ο εισηγητής υποδέχθηκε θετικά τις προτάσεις.

Δεν δημοσιοποίησε, ωστόσο, το υπόμνημα ούτε προσδιόρισε ποιες ακριβώς προτάσεις κατέθεσε ο περιφερειάρχης.

Για την Κέρκυρα και τα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου, τα πρακτικά ζητήματα αφορούν το κόστος των μεταφορών, την ύδρευση, τη διαχείριση αποβλήτων, τη στέγαση των εργαζομένων και τη δυνατότητα χρηματοδότησης υποδομών που επιβαρύνονται από την εποχική αύξηση του πληθυσμού.