Χαλικούνας: Η ετεροχρονισμένη εφαρμογή της απόφασης, προκαλεί σήμερα αντιδράσεις

ΚΕΡΚΥΡΑ. Η φετινή ένταση γύρω από τις «απάτητες παραλίες» δίνει την εντύπωση μιας νέας, αιφνίδιας απαγόρευσης, στην πραγματικότητα όμως αφορά την ενεργοποίηση ενός νομοθετικού πλαισίου που είναι γνωστό ήδη από το 2023. Τότε θεσπίστηκε ο Νόμος 5037/2023, ο οποίος για πρώτη φορά εισήγαγε ρητά την έννοια της παραλίας που πρέπει να παραμένει «απάτητη», δηλαδή χωρίς οργανωμένη εκμετάλλευση και με προτεραιότητα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Το 2024 ακολούθησε η εφαρμοστική απόφαση που όρισε συγκεκριμένες ακτές σε όλη τη χώρα, όμως τα πρώτα δύο χρόνια η ρύθμιση έμεινε σε μεγάλο βαθμό ανενεργή ή εφαρμόστηκε αποσπασματικά. Η ουσιαστική σύγκρουση με την πραγματικότητα των παραλιών μετατίθεται στο σήμερα, καθώς το 2026 επιχειρείται για πρώτη φορά συστηματική επιβολή των κανόνων.

Η περίπτωση του Χαλικούνα στην Κέρκυρα είναι ενδεικτική. Πρόκειται για μια εκτεταμένη, αμμώδη ακτή δίπλα στη λιμνοθάλασσα Κορισσίων, ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000, όπου συναντώνται αμμοθίνες, υγροτοπικά οικοσυστήματα και σημαντικοί βιότοποι για πουλιά. Ο χαρακτηρισμός της ως «απάτητης» δεν είναι τυπικός αλλά ουσιαστικός: σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ξαπλωστρών, beach bars ή άλλων κατασκευών που αλλοιώνουν το τοπίο, ενώ η ανθρώπινη παρουσία οφείλει να είναι ήπια και χωρίς μόνιμα ίχνη. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια παραλία που πρέπει να λειτουργεί ως φυσικός χώρος και όχι ως τουριστική υποδομή.

Παρά το σαφές αυτό πλαίσιο, η μετάβαση δεν ήταν άμεση. Για χρόνια, ακόμη και σε περιοχές με αυξημένη περιβαλλοντική αξία, υπήρχαν παραχωρήσεις για εκμετάλλευση του αιγιαλού, είτε επειδή προϋπήρχαν συμβάσεις είτε επειδή δεν είχε αποσαφηνιστεί πλήρως το νέο καθεστώς. Οι δήμοι συμμετείχαν στη διαδικασία μέσω εισηγήσεων και αδειοδοτήσεων λειτουργίας, αλλά η βασική αρμοδιότητα ανήκει στο κράτος, κυρίως μέσω των Κτηματικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Οικονομικών. Έτσι όμως δημιουργήθηκε μια γκρίζα ζώνη, όπου το νέο καθεστώς συνυπήρχε με παλαιότερες πρακτικές, επιτρέποντας στην πράξη δραστηριότητες που σήμερα κρίνονται ασύμβατες με τον χαρακτηρισμό «απάτητη».

Σε αυτό το πλαίσιο εξηγείται και γιατί επιχειρήσεις που λειτουργούσαν τα προηγούμενα χρόνια —όπως beach bars στον Χαλικούνα— μπορούσαν να εμφανίζονται ως «νόμιμες», εφόσον διέθεταν παραχωρήσεις που δεν είχαν ακόμη λήξει. Δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαίωση ότι συγκεκριμένη επιχείρηση, όπως το «Bar Tayo», διαθέτει σήμερα ενεργή άδεια που να υπερισχύει του νέου καθεστώτος· αν ωστόσο λειτουργεί κάποια εγκατάσταση, αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε παλαιά σύμβαση σε ισχύ, είτε σε δραστηριότητα εκτός του αυστηρά οριοθετημένου τμήματος, είτε σε περίπτωση που θα κριθεί παράβαση μετά από έλεγχο.

Η σημερινή ένταση οφείλεται ακριβώς στην προσπάθεια να κλείσει αυτό το κενό. Τα συναρμόδια υπουργεία επαναφέρουν το θέμα στην αρχή της τουριστικής περιόδου, δίνοντας έμφαση σε αυστηρότερους ελέγχους και στην αποτροπή νέων παραχωρήσεων σε προστατευμένες ακτές. Οι έλεγχοι γίνονται με αυτοψίες, αλλά και με σύγχρονα μέσα, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν και οι καταγγελίες πολιτών, που έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.