Από την εικόνα, στο μυαλό

Όταν κοιτάμε κάποιον στα μάτια δεν βλέπουμε μόνο δυο χρωματιστές σφαίρες αλλά και την ιστορία του.

13
Μαΐου / 2019

Το μάτι μας «περιέχει» μόνο την παρούσα στιγμή, που διαρκώς διαγράφεται από μια καινούρια, αλλά ο εγκέφαλός μας περιέχει κι όλες τις προηγούμενες στιγμές: όλα τα μάτια που έχουμε ποτέ κοιτάξει, όσα μάθαμε για τους κατόχους τους και όσα ξέρουμε κι αισθανόμαστε για τα συγκεκριμένα μάτια που κοιτάμε. Αν μάλιστα, όταν κοιτάμε κάποιον στα μάτια, βλέπουμε την ιστορία που μόνο εμείς φανταζόμαστε, τότε ισορροπούμε στο απόγειο του πολιτισμού του «εγκεφαλικού» δυτικού ανθρώπου. Η Τζοκόντα χαμογελά κάθε φορά με μοναδικό τρόπο σε κάθε ξεχωριστό θαυμαστή της και «δυτικότερα» από εκεί, δεν υπάρχει!
Αν και η όραση, ως ανίχνευση ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, είναι η αίσθηση που μας φέρνει πιο κοντά στη συμπαντική και πιο μακριά από τη γήινη φύση του κόσμου μας, είναι μαζί και η αίσθηση στην οποία ο εγκέφαλος παρεμβαίνει πιο πολύ από όλες τις άλλες. Το «κλείνω τα μάτια για να απολαύσω» δεν έχει αντίστοιχο στις άλλες αισθήσεις. Δεν κλείνουμε τα αυτιά, δεν κλείνουμε τη μύτη, δεν κλείνουμε το στόμα, δεν αποτραβιόμαστε, παρά μόνο ακριβώς για να αποφύγουμε μια αίσθηση, όπως είναι το φυσικό για τις άλλες αισθήσεις.
Σήμερα, η επιστήμη κινητοποιεί τα αντανακλαστικά μας μέσω επιτηδευμένων εικόνων παρά μέσω του λόγου της: το ανέμελο κούρεμα του Αϊνστάιν, τα πράσινα των γιατρών, οι γραβάτες των δικηγόρων, το τσιμπούκι του Φρόιντ. Δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι κατά το πρώτο κύμα εξάπλωσης του χριστιανισμού δεν υπήρχαν εικόνες και οι ιερωμένοι δεν είχαν ειδική αμφίεση -  αυτό συνέβη πολύ αργότερα. Αυτά μπορεί να μην είναι καλός οιωνός για μια ιδέα. Το «ενισχυτικό» της εικόνας επιζητείται μόνο όταν η δύναμη της ιδέας παύει να είναι αρκετή.

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ